واکاوی قدرت «تکیه واژگانی» در تمایز معنایی انواع مختلف «ما» در جملات قرآن کریم

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 16

فایل این مقاله در 20 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_KGY-16-2_006

تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405

چکیده مقاله:

هدف: پژوهش حاضر با هدف واکاوی نقش تکیه واژگانی در تمایز معنایی انواع گوناگون «ما» (نافیه، موصوله، استفهامیه، مصدریه، شرطیه و تعجبیه) در قرآن کریم انجام شده است تا جایگاه آواشناختی این مولفه و تاثیر آن بر تفسیر آیات، به ویژه در بافت های چندمعنایی، بررسی شود. روش پژوهش: این جستار با رویکرد توصیفی تحلیلی و تطبیقی و بر پایه تکیه واژگانی صورت گرفته است. داده ها به شیوه کتابخانه ای از تفاسیر معتبر و متون آواشناختی کهن و نوین گردآوری و با مقایسه هشت زوج معنایی آوایی تحلیل شدند. معیارها شامل شدت تکیه، الگوی آهنگ (صعودی/نزولی)، کشش آوایی و جایگاه درنگ بود و رویکرد پژوهش، تطبیق قواعد تجویدی با زبان شناسی جدید است. یافته ها: «ما» در دو بسته صوتی اصلی و فرعی رتبه بندی می شود. بسته اصلی شامل نافیه (قوی ترین تکیه و بیشترین درنگ)، تعجبیه (تکیه بلند با کشش طولانی و آهنگ نزولی) و استفهامیه (تکیه متوسط با آهنگ صعودی) است. بسته فرعی شامل موصوله، شرطیه، مصدریه (ضعیف ترین تکیه)، کافه و زائده می شود. تمایز نافیه از موصوله در انتقال تکیه به صله، و تفاوت استفهامیه از تعجبیه در میزان اطاله و آهنگ پایانی نمود می یابد. تشخیص موصوله از مصدریه بیشتر مبتنی بر قواعد نحوی است، هرچند تکیه ضعیف تر مصدریه راهگشاست. نتیجه گیری: تکیه واژگانی به همراه درنگ و کشش، نقشی تعیین کننده در تمایز معانی انواع «ما» دارد و در سیاق های چندمعنایی برجسته تر می شود؛ اما در برخی ساختارهای نحوی قطعی، تغییر تکیه تنها به اختلال بیانی منجر می شود. این پژوهش ضمن گسترش افق های تفسیری، بر ضرورت پژوهش های میان رشته ای آواشناسی و تفسیر قرآن تاکید دارد و نشان می دهد که بازخوانی نظام تکیه ای به درک عمیق تر از بلاغت آوایی قرآن یاری می رساند.

کلیدواژه ها:

نویسندگان

سید حیدر فرع شیرازی

دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران.

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • قرآن کریم. ترجمه: زین العابدین رهنما. (۱۳۵۴). سازمان اوقاف ...
  • قرآن کریم. ترجمه: علی موسوی گرمارودی. (۱۳۸۴). قدیانی ...
  • قرآن کریم. ترجمه: محمدحسین طباطبایی. (۱۳۷۴). دفتر انتشارات اسلامی ...
  • قرآن کریم. ترجمه: مهدی الهی قمشهای. (۱۳۸۰). فاطمه الزهراء ...
  • آلوسی، محمود بن عبدالله. (۱۴۱۵). روح المعانی فی تفسیر القرآن ...
  • ابن مالک، محمد بن عبد الله. (۱۴۱۳). شواهد التوضیح والتحقیق ...
  • احمد مختار. (۱۴۱۸). دراسه الصوت اللغوی. عالم الکتب ...
  • ارباب، سیدحسن. (۲۰۰۹). النبر فی القرآن الکریم. مجله دراسات دعویه، ...
  • ازهری، محمد بن احمد. (۱۴۲۱). تهذیب اللغه. دار احیاء التراث ...
  • جنادبه، احمد سلامه. (۲۰۱۶). نبر الاسم الجامد والمشتق دراسه فیزیائیه ...
  • حجازی، احمد عارف. (۲۰۰۸). الوقف والابتداء فی ضوء علم اللسانیات ...
  • حسان، تمام. (۱۹۹۰). مناهج البحث فی اللغه. مکتبه الانجلو المصریه ...
  • حویزی، عبدعلی بن جمعه. (۱۴۱۵). تفسیر نور الثقلین. تصحیح: هاشم ...
  • خزاعی فر، علی (۱۳۸۳). تکیه جمله در جمله ساده فارسی. ...
  • خولی، محمد علی. (۱۹۹۰). الاصوات اللغویه (النظام الصوتی للغه العربیه). ...
  • درویش، محیالدین. (۱۴۱۵). اعراب القرآن الکریم و بیانه. الارشاد ...
  • دوسری، ابراهیم بن سعید. (۲۰۰۳). اصول ما فی القرآن الکریم ...
  • رهنما، زین العابدین. (۱۳۵۴). قرآن مجید با ترجمه و جمعآوری ...
  • زمخشری، محمود بن عمر. (۱۴۰۷). الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل ...
  • طباطبایی، سیدمحمد حسین. (۱۳۷۴). ترجمه تفسیر المیزان. مترجم: محمدباقر موسوی ...
  • عبد الرحمن ایوب. (۱۹۶۸). اصوات اللغه. مطبعه الکیلانی ...
  • غامدی، علی سعد. (۱۴۳۰). تیسیر العلی العظیم فی اداء ماءات ...
  • غانم قدوری حمد. (۱۴۲۵). مدخل الی علم اصوات العربیه. دار ...
  • فادیه فاروق، عبد العزیز. (۲۰۱۷). الاستغراق الزمنی للاصوات واثره فی ...
  • فراء، یحیی بن زیاد. (۱۹۸۰). معانی القرآن. تحقیق: محمد علی ...
  • فرع شیرازی. سید حیدر (۱۴۰۱). قدرت تکیه هجایی در تغییر ...
  • گرمارودی، علی. (۱۳۸۴). ترجمه قرآن (گرمارودی). قدیانی ...
  • مرشدی، بدر عبد العزیز مجر. (۱۴۴۰). اثر التنغیم فی توجیه ...
  • یوسف الخلیفه، ابوبکر. (۱۳۹۲). اصوات القرآن کیف نتعلمها ونعلمها. مکتبه ...
  • نمایش کامل مراجع