واکاوی قدرت «تکیه واژگانی» در تمایز معنایی انواع مختلف «ما» در جملات قرآن کریم
محل انتشار: دوفصلنامه کتاب قیم، دوره: 16، شماره: 2
سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 16
فایل این مقاله در 20 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_KGY-16-2_006
تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405
چکیده مقاله:
هدف: پژوهش حاضر با هدف واکاوی نقش تکیه واژگانی در تمایز معنایی انواع گوناگون «ما» (نافیه، موصوله، استفهامیه، مصدریه، شرطیه و تعجبیه) در قرآن کریم انجام شده است تا جایگاه آواشناختی این مولفه و تاثیر آن بر تفسیر آیات، به ویژه در بافت های چندمعنایی، بررسی شود. روش پژوهش: این جستار با رویکرد توصیفی تحلیلی و تطبیقی و بر پایه تکیه واژگانی صورت گرفته است. داده ها به شیوه کتابخانه ای از تفاسیر معتبر و متون آواشناختی کهن و نوین گردآوری و با مقایسه هشت زوج معنایی آوایی تحلیل شدند. معیارها شامل شدت تکیه، الگوی آهنگ (صعودی/نزولی)، کشش آوایی و جایگاه درنگ بود و رویکرد پژوهش، تطبیق قواعد تجویدی با زبان شناسی جدید است. یافته ها: «ما» در دو بسته صوتی اصلی و فرعی رتبه بندی می شود. بسته اصلی شامل نافیه (قوی ترین تکیه و بیشترین درنگ)، تعجبیه (تکیه بلند با کشش طولانی و آهنگ نزولی) و استفهامیه (تکیه متوسط با آهنگ صعودی) است. بسته فرعی شامل موصوله، شرطیه، مصدریه (ضعیف ترین تکیه)، کافه و زائده می شود. تمایز نافیه از موصوله در انتقال تکیه به صله، و تفاوت استفهامیه از تعجبیه در میزان اطاله و آهنگ پایانی نمود می یابد. تشخیص موصوله از مصدریه بیشتر مبتنی بر قواعد نحوی است، هرچند تکیه ضعیف تر مصدریه راهگشاست. نتیجه گیری: تکیه واژگانی به همراه درنگ و کشش، نقشی تعیین کننده در تمایز معانی انواع «ما» دارد و در سیاق های چندمعنایی برجسته تر می شود؛ اما در برخی ساختارهای نحوی قطعی، تغییر تکیه تنها به اختلال بیانی منجر می شود. این پژوهش ضمن گسترش افق های تفسیری، بر ضرورت پژوهش های میان رشته ای آواشناسی و تفسیر قرآن تاکید دارد و نشان می دهد که بازخوانی نظام تکیه ای به درک عمیق تر از بلاغت آوایی قرآن یاری می رساند.
کلیدواژه ها:
نویسندگان
سید حیدر فرع شیرازی
دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران.
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :