فاصله به مثابه کلید تفسیر؛ تحلیل گذار معنایی (والله روف بالعباد) در آیه ۲۰۷ سوره بقره در تفاسیر متقدم و متاخر
محل انتشار: دوفصلنامه کتاب قیم، دوره: 16، شماره: 2
سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 20
فایل این مقاله در 20 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_KGY-16-2_008
تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405
چکیده مقاله:
هدف: جملات پایانی آیات قرآن، موسوم به «فاصله»، افزون بر کارکردهای زیباشناختی، در فهم معنایی آیات نقشی اساسی دارند. جمله (والله رووف بالعباد) در پایان آیه ۲۰۷ سوره بقره، که از ایثار جان در راه رضای خدا سخن می گوید، در نگاه نخست با مضمون آیه ناهمگون به نظر می رسد. پژوهش حاضر با هدف واکاوی نقش فاصله در فهم دقیق تر محتوای آیه و تبیین ارتباط آن با سیاق کلی آیات انجام شده است. روش پژوهش: این پژوهش با رویکردی تطبیقی و به روش توصیفی تحلیلی، سیر برداشت های تفسیری از جمله پایانی آیه ۲۰۷ سوره بقره را در تفاسیر متقدمان و متاخران بررسی می کند و دیدگاه های تفسیری درباره تناسب معنایی فاصله با مضمون آیه و سیاق آن را مورد تحلیل قرار می دهد. یافته ها: ررسی تفاسیر نشان می دهد که «المنار» و «المیزان» با عبور از خوانش های سطحی و فردگرایانه، به بازخوانی عمیق تر و نگرشی کلان نگرانه از مضمون آیه و جمله پایانی آن دست یافته اند. بر اساس این خوانش، فاصله آیه نه تنها با سیاق و محتوای آیه سازگار است، بلکه به عنوان عنصری کلیدی در تبیین رافت الهی نسبت به بندگان، معنای آیه را تعمیق می بخشد. همچنین، تحول معنایی در برداشت از فاصله در تفاسیر معاصر، نگاه تمدنی و اجتماعی به رافت الهی را برجسته ساخته است؛ بدین معنا که به برکت وجود انسان های فداکار و ازخودگذشته، جامعه انسانی و اسلامی به صلاح و آرامش می رسد. نتیجه گیری: بررسی تطبیقی نشان می دهد که توجه به ارتباط معنایی جمله پایانی آیه با محتوای آیه و سیاق آیات، می تواند از برداشت های محدود و فردگرایانه فراتر رفته و به نتایج تفسیری عمیق تر و متفاوتی بینجامد. از این منظر، فاصله «والله رووف بالعباد» نقشی اساسی در تبیین ابعاد اجتماعی و تمدنی رافت الهی و فهم دقیق تر مضمون آیه ۲۰۷ سوره بقره دارد.
کلیدواژه ها:
نویسندگان
علی اصغر آخوندی
استادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران. رایانامه
محمداسماعیل صالحی زاده
استادیار دانشکده علوم قرآن، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، شاهرود، ایران.