مولفه های معنایی ماده «حفظ» در قرآن کریم
محل انتشار: دوفصلنامه کتاب قیم، دوره: 16، شماره: 2
سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 16
فایل این مقاله در 25 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_KGY-16-2_011
تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405
چکیده مقاله:
هدف: ماده حفظ در قرآن کریم از مفهومی دو سویه برخوردار است. از یک سو، صفت ذاتی خداوند و از سوی دیگر، مسئولیتی بر عهده انسان در صیانت از ارزش های الهی است. همین پیوند میان صفت الهی و تکلیف انسانی، بررسی این ماده را به منظور کشف مولفه های معنایی آن و دست یابی به لایه های عمیق آن حائز اهمیت می نماید. روش پژوهش: پژوهش حاضر می کوشد با روش معناشناسی ساختاری، شبکه معنایی واژه حفظ در بافت قرآنی را ترسیم و در پی آن، مولفه های معنایی واژه حفظ را کشف کند. منظور از شبکه معنایی روابط مختلف بین مفاهیم است و منظور از مولفه های معنایی، ویژگی هایی است که مفهوم واژه ها را تشکیل داده و وجوه اشتراک و افتراق آن ها را مشخص می کند. یافته ها: یافته های پژوهش حاکی از آن است که میان حفظ و کلمات جانشین آن، برخی مولفه ها مشترک هستند و برخی مولفه ها از وجه تمایز برخورداند. به عنوان نمونه، صیانت الهی برای استمرار حیات، خویشتن داری اخلاقی و کنترل غرایز، پاسداری از حدود و مرز های دینی و اخلاقی، مراقبت ملائکه از انسان ها و حفظ لوح محفوظ، از مولفه های مشترک میان حفظ و جانشین هایش است. نتیجه گیری: داده های هم نشینی آشکار می سازد که حفظ به وسیله خداوند، ملائکه، پیامبران و انسان ها به عنوان فاعل انجام می شود. حفظ خداوند در مقام تکوین شامل حفظ آسمان ها و زمین، امر الهی، لوح محفوظ و مراقبان الهی است. آنچه توسط انسان ها در مقام تشریع می باید حفظ شود، حدود الهی مانند برپایی نماز، رعایت عفاف و حفظ کتب الهی است. در داده های جانشینی مشاهده می شود که میان مفاهیم «مسک، حصن، وکیل، مقیت، رقیب، مکنون، اقامه و عصم» قرابت معنایی برقرار است و می توانند در سیاق مشابه، به عنوان جانشین حفظ در نظر گرفته شوند.
کلیدواژه ها:
نویسندگان
سهیلا جلالی
دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران.
فریده امینی
استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران.
فاطمه تقی خانی
دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران.
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :