مولفه های معنایی ماده «حفظ» در قرآن کریم

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 16

فایل این مقاله در 25 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_KGY-16-2_011

تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405

چکیده مقاله:

هدف: ماده حفظ در قرآن کریم از مفهومی دو سویه برخوردار است. از یک سو، صفت ذاتی خداوند و از سوی دیگر، مسئولیتی بر عهده انسان در صیانت از ارزش های الهی است. همین پیوند میان صفت الهی و تکلیف انسانی، بررسی این ماده را به منظور کشف مولفه های معنایی آن و دست یابی به لایه های عمیق آن حائز اهمیت می نماید. روش پژوهش: پژوهش حاضر می کوشد با روش معناشناسی ساختاری، شبکه معنایی واژه حفظ در بافت قرآنی را ترسیم و در پی آن، مولفه های معنایی واژه حفظ را کشف کند. منظور از شبکه معنایی روابط مختلف بین مفاهیم است و منظور از مولفه های معنایی، ویژگی هایی است که مفهوم واژه ها را تشکیل داده و وجوه اشتراک و افتراق آن ها را مشخص می کند. یافته ها: یافته های پژوهش حاکی از آن است که میان حفظ و کلمات جانشین آن، برخی مولفه ها مشترک هستند و برخی مولفه ها از وجه تمایز برخورداند. به عنوان نمونه، صیانت الهی برای استمرار حیات، خویشتن داری اخلاقی و کنترل غرایز، پاسداری از حدود و مرز های دینی و اخلاقی، مراقبت ملائکه از انسان ها و حفظ لوح محفوظ، از مولفه های مشترک میان حفظ و جانشین هایش است. نتیجه گیری: داده های هم نشینی آشکار می سازد که حفظ به وسیله خداوند، ملائکه، پیامبران و انسان ها به عنوان فاعل انجام می شود. حفظ خداوند در مقام تکوین شامل حفظ آسمان ها و زمین، امر الهی، لوح محفوظ و مراقبان الهی است. آنچه توسط انسان ها در مقام تشریع می باید حفظ شود، حدود الهی مانند برپایی نماز، رعایت عفاف و حفظ کتب الهی است. در داده های جانشینی مشاهده می شود که میان مفاهیم «مسک، حصن، وکیل، مقیت، رقیب، مکنون، اقامه و عصم» قرابت معنایی برقرار است و می توانند در سیاق مشابه، به عنوان جانشین حفظ در نظر گرفته شوند.

نویسندگان

سهیلا جلالی

دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران.

فریده امینی

استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران.

فاطمه تقی خانی

دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران.

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • قرآن کریم. ترجمه : حسین انصاریان. (۱۳۸۳). اسوه ...
  • ابن عاشور، محمد بن طاهر. (۱۴۲۰). تفسیر التحریر و التنویر. ...
  • ابن فارس، احمد. (۱۴۰۴). معجم مقاییس اللغه. مکتب الاعلام الاسلامی ...
  • ابن منظور، محمد بن مکرم. (۱۴۱۴). لسان العرب. دار الفکر ...
  • باقری، مهری. (۱۳۷۴). مقدمات زبان شناسی. دانشگاه تبریز ...
  • بورشه. ت. (۱۳۷۷). زبان شناسی و ادبیات. ترجمه : کوروش ...
  • پاکتچی، احمد. (۱۳۸۷). آشنایی با مکاتب معناشناسی معاصر. مطالعات فرهنگ ...
  • https://dor.isc.ac/dor/۲۰.۱۰۰۱.۱.۲۰۰۸۸۷۶۰.۱۳۸۷.۹.۳.۴.۸پالمر، فرانک. ر. (۱۳۶۶). نگاهی تازه به معنی شناسی. ترجمه ...
  • دسترنج، فاطمه؛ ابراهیمی، ابراهیم و احمدی، حسن. (۱۴۰۳). معنا شناسی ...
  • ریاحی، حدیث؛ رضی بهابادی، بی بی سادات و امینی، فریده. ...
  • سلمان نژاد، مرتضی. (۱۳۹۱). معناشناسی تدبر در قرآن با سه ...
  • صفوی، کوروش. (۱۳۷۹). فرهنگ توصیفی معنی شناسی. فرهنگ معاصر ...
  • صفوی، کوروش. (۱۳۶۰). درآمدی بر زبان شناسی. بنگاه ترجمه و ...
  • صفوی، کوروش. (۱۳۸۷). درآمدی بر معناشناسی. سوره مهر ...
  • طباطبایی، سیدمحمد حسین. (۱۳۹۰). المیزان فی تفسیر القرآن. موسسه الاعلمی ...
  • طریحی، فخر الدین بن محمد. (۱۳۷۵). مجمع البحرین. مرتضوی ...
  • عبد الباقی، محمد فواد. (۱۴۰۷). المعجم المفهرس لالفاظ القرآن الکریم. ...
  • عسکری، حسن بن عبد الله. (۱۴۰۰). الفروق فی اللغه. دار ...
  • فراهیدی، خلیل بن احمد. (۱۴۰۹). کتاب العین. هجرت ...
  • گلدانی، زهرا و ناصح، علی احمد (۱۴۰۱). مولفه های معنایی ...
  • https://doi.org/۱۰.۳۰۵۱۲/kq.۲۰۲۱.۱۶۱۷۵.۳۰۱۵مصطفوی، حسن. (۱۳۶۸). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم. وزارت فرهنگ ...
  • مکارم شیرازی، ناصر. (۱۳۷۱). تفسیر نمونه. دار الکتب الاسلامیه ...
  • مصلایی پور، عباس و حاجی سلطانی، طیبه. (۱۴۰۵). معنا شناسی ...
  • نمایش کامل مراجع