تبار و اعتبار روایت ترتیب نزول ابن عباس به نقل از عطاء خراسانی

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 16

فایل این مقاله در 32 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_KGY-16-2_014

تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405

چکیده مقاله:

هدف: فهرست ترتیب نزول قرآن کریم منسوب به ابن عباس، به روایت عطاء خراسانی، از جمله فهرست های مورد توجه در منابع تفسیر و علوم قرآنی است. بااین حال، ابهام هایی درباره اعتبار سند و اصالت متن آن وجود دارد؛ از جمله عدم اتصال عطاء خراسانی به ابن عباس، نقل این فهرست به صورت مقطوع از عطاء و اختلاف در ترتیب برخی سوره ها با دیگر روایات ترتیب نزول. پژوهش حاضر با هدف تبارشناسی و اعتبارسنجی این فهرست، درصدد بررسی اصالت آن و ارزیابی میزان اعتبار انتسابش به ابن عباس است. روش پژوهش: این پژوهش با رویکرد تاریخی انتقادی و با بهره گیری از روش های سنتی و جدید نقد حدیث انجام شده است. بدین منظور، با جست وجو در منابع کهن و بررسی نسخه های خطی و چاپی آن ها، روایات ترتیب نزول قرآن استخراج و از حیث سند و متن با یکدیگر مقایسه شده اند. همچنین، اختلافات نسخه ای، اعم از سهوی و عمدی، بررسی و شاخصه های سندی و متنی مشترک و متمایز روایات شناسایی شده اند تا زمینه ارزیابی اعتبار روایت عطاء خراسانی فراهم شود. یافته ها: بررسی منابع و نسخه های موجود، افزون بر آشکار ساختن اختلافات سندی و متنی میان روایات ترتیب نزول، به شناسایی منابع کهنی برای فهرست عطاء خراسانی انجامیده است که در پژوهش های پیشین به آن ها اشاره نشده یا مورد مراجعه قرار نگرفته اند. مقایسه گزارش ها نشان می دهد که فهرست موردبحث از حیث انتساب سندی و برخی مولفه های متنی با ملاحظات جدی مواجه است. به ویژه، گسست سند میان عطاء خراسانی و ابن عباس و وجود نقل مقطوع این فهرست از عطاء، در ارزیابی انتساب آن به ابن عباس اهمیت دارد. نتیجه گیری: بر پایه بررسی های سندی، متنی و نسخه شناختی و با استناد به معیارهای نقد حدیث، انتساب فهرست ترتیب نزول عطاء خراسانی به ابن عباس قابل قبول نیست. یافته ها حاکی از آن است که عطاء خراسانی نخستین ناقل و منتشرکننده شناخته شده این فهرست بوده است؛ بنابراین، شهرت آن به عنوان فهرست ابن عباس، به تنهایی نمی تواند اصالت این انتساب را اثبات کند. این نتیجه بر ضرورت بازنگری انتقادی در استناد به این فهرست در مطالعات تاریخ قرآن و علوم قرآنی تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

نویسندگان

سعیده جان نثاری

دانش آموخته دکترای علوم قرآن و حدیث، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

امیر احمدنژاد

دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اهل البیت (ع)، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

محمدعلی مهدوی راد

استاد گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران.

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • آقایی، سید علی. (۱۳۸۵). تاریخ گذاری روایات بر مبنای تحلیل ...
  • آقایی، سید علی. (۱۳۸۹). مواجهه محدثان مسلمان با پدیده رشد ...
  • آذرنوش، آذرتاش. (۱۳۸۶). فرهنگ معاصر عربی فارسی. نی ...
  • ابن ابی حاتم رازی، عبدالرحمن بن احمد. . الجرح و ...
  • ابن حبان، محمد. (۱۳۹۳). الثقات. تحت نظارت: محمد عبد المعید ...
  • ابن حبان، محمد. (۱۳۹۶). المجروحین من المحدثین والضعفاء والمتروکین. تحقیق: ...
  • ابن حبان، محمد. (۱۴۱۱). مشاهیر علماء الامصار. تحقیق: مرزوق علی ابراهیم، ...
  • ابن سعد، محمد. (۱۴۱۰). طبقات الکبری. تحقیق: محمد عبدالقادر عطا، ...
  • ابن ضریس، محمد بن ایوب. (۱۴۰۸). فضایل القرآن وما انزل ...
  • ابن عبدالکافی، عمر بن محمد. (۱۴۳۱ق). عدد سور القرآن و ...
  • ابن ندیم، محمد بن اسحاق. (۱۴۱۷). الفهرست. تحقیق: ابراهیم رمضان، ...
  • اندرابی، عمر بن محمد. (۱۴۲۳). الایضاح فی القرائات العشر. تحقیق: ...
  • انصاری، حسن. (۱۳۸۱). ملاحظاتی چند درباره میراث برجای مانده کرامیه. ...
  • بخاری، محمد بن اسماعیل. (بی تا). التاریخ الکبیر. دار الکتب ...
  • بدوی، عبدالرحمن. (۱۴۲۶). دفاع عن القرآن ضد منتقدیه. الدار العالمیه ...
  • بهجت پور، عبدالکریم. (۱۳۹۴). شناخت نامه تنزیلی سوره های قرآن ...
  • جفری، آرتور. (۱۳۹۲). مقدمتان لعلوم القرآن «المبانی» لنظم المعانی. تصحیح: ...
  • حجتی، سید محمدباقر. (۱۳۹۳). پژوهشی در تاریخ قرآن کریم. دفتر ...
  • حسکانی، عبیدالله بن عبدالله. (۱۴۱۱). شواهد التنزیل لقواعد التنزیل. تحقیق: ...
  • دروزه، محمد عزه. (۱۳۸۱). التفسیر الحدیث ترتیب السور حسب النزول. ...
  • ذهبی، محمد بن احمد. (۱۴۰۵). سیر اعلام النبلاء. تحقیق: شعیب ...
  • رازی، فضل بن شاذان. (بی تا). المختار من کتاب عدد ...
  • رحمتی، محمدکاظم. (۱۳۸۳الف). زین الفتی و مولف آن. آیینه پژوهش، ...
  • رحمتی، محمدکاظم. (۱۳۸۳ب). اندرابی و کتاب الایضاح فی القراءات: متنی ...
  • زنجانی، ابوعبدالله. (۱۴۰۴). تاریخ القرآن. منظمه الاعلام الاسلامی ...
  • زهری، محمد بن مسلم. (۱۴۲۹). الناسخ و المنسوخ فی القرآن ...
  • سخاوی، علی بن محمد. (۱۴۱۰). جمال القراء و کمال الاقراء. ...
  • سخاوی، علی بن محمد. (۱۴۱۳). جمال القراء و کمال الاقراء. ...
  • سخاوی، علی بن محمد. (۱۴۱۸). جمال القراء و کمال الاقراء. ...
  • سزگین، فواد. (۱۹۹۱). تاریخ التراث العربی. ترجمه به عربی: محمود ...
  • سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر. (۱۴۲۱). الاتقان فی علوم القرآن. ...
  • سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر. (۱۴۲۶). الاتقان فی علوم القرآن. ...
  • سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر. (۱۸۵۲). الاتقان فی علوم القرآن. ...
  • سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر. (۱۳۹۴). الاتقان فی علوم القرآن. ...
  • طباطبایی، محمدحسین. (۱۳۵۳). قرآن در اسلام. دار الکتب الاسلامیه ...
  • طبرسی، فضل بن حسن. (۱۴۰۸). مجمع البیان فی تفسیر القرآن. ...
  • طبرسی، فضل بن حسن. (۱۴۲۶). مجمع البیان فی تفسیر القرآن. ...
  • عاصمی، احمد بن محمد و محمودی، محمدباقر. (۱۴۱۸). العسل المصفی ...
  • عسقلانی، ابن حجر احمد بن علی. (۱۳۷۹). فتح الباری شرح ...
  • عسقلانی، ابن حجر احمد بن علی. (۱۴۰۸). فتح الباری شرح ...
  • عسقلانی، ابن حجر احمد بن علی. (۱۴۲۱). فتح الباری شرح ...
  • عسقلانی، ابن حجر احمد بن علی. (۱۴۲۱). فتح الباری شرح ...
  • عسقلانی، ابن حجر احمد بن علی. (۱۳۲۵). تهذیب التهذیب. مطبعه ...
  • عجلی، احمد بن عبدالله. (۱۴۰۵). معرفه الثقات من رجال اهل ...
  • ماوردی، علی بن محمد. (بی تا). النکت و العیون. مراجعه ...
  • مجلسی، محمدباقر. (۱۴۰۳). بحار الانوار الجامعه لدرر اخبار الائمه الاطهار. ...
  • معرفت، محمدهادی. (۱۳۷۹). تفسیر و مفسران. التمهید ...
  • معرفت، محمدهادی. (۱۳۸۸). التمهید فی علوم القرآن. التمهید ...
  • نزال، عمران سمیح. (۱۴۲۷). الوحده التاریخیه للسور القرآنیه. دار القراء ...
  • نحاس، احمد بن محمد. (بی تا). الناسخ والمنسوخ. تحقیق: محمد ...
  • نکونام، جعفر. (۱۳۸۰). درآمدی بر تاریخ گذاری قرآن. هستی نما ...
  • یعقوبی، احمد بن ابی یعقوب. (بی تا). التاریخ. دار صادر ...
  • نسخ خطیابن ندیم، ابوالفرج محمد بن اسحاق. الفهرست. نسخه خطی ...
  • ابن ندیم، ابوالفرج محمد بن اسحاق. الفهرست. نسخه خطی کتابخانه ...
  • ابن ندیم، ابوالفرج محمد بن اسحاق. الفهرست. نسخه خطی سازمان ...
  • اندرابی، احمد بن ابی عمر. الایضاح فی القراءات العشر. تصویر ...
  • زهری. محمد بن مسلم، کتاب فیه الناسخ والمنسوخ للزهری (در ...
  • سیوطی، عبد الرحمن. الاتقان. نسخه خطی اول، نسخه خطی کتابخانه ...
  • سیوطی، عبد الرحمن. الاتقان. نسخه خطی دوم، تاریخ کتابت: ۸۸۵ ...
  • شهرستانی، محمد بن عبدالکریم. (۱۳۶۸). مفاتیح الاسرار و مصابیح الابرار. ...
  • المبانی لنظم المعانی. تصویر تک نسخه خطی کتابخانه برلین ...
  • زین الفتی فی شرح سوره هل اتی. تصویر نسخه کهن ...
  • زین الفتی فی شرح سوره هل اتی. تصویر نسخه خطی ...
  • . BAPTIST MISSION PRESS ...
  • نمایش کامل مراجع