بازنمایی اقتصاد شناختی در پارادایم های نوین آموزشی: مطالعه مقایسه ای راهبرد کلاس معکوس و پداگوژی کپسولی در دوره ابتدایی

پیشینه و اهداف: در اکوسیستم های یادگیری دیجیتال، مدیریت بهینه منابع ذهنی یا اقتصاد شناختی دانش آموزان، به ضرورتی بنیادین در طراحی آموزشی تبدیل شده است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی و مقایسه اثربخشی دو پارادایم نوین آموزشی، یعنی راهبرد کلاس معکوس و پداگوژی کپسولی (یادگیری خرد)، بر مدیریت بار شناختی دانش آموزان پایه دوم ابتدایی در درس علوم تجربی انجام شد.روش ها : این مطالعه از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان دختر پایه دوم ابتدایی شهر اراک در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ تشکیل داد که از میان آن ها، ۱۰۵ دانش آموز به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش (کلاس معکوس و پداگوژی کپسولی) و یک گروه کنترل (هر گروه ۳۵ نفر) جایدهی شدند. ابزار پژوهش، پرسشنامه استاندارد بار شناختی پاس (۱۹۹۴) بود. تحلیل داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس (ANCOVA) در نرم افزار SPSS صورت گرفت.یافته ها: نتایج نشان داد که هر دو راهبرد نوین به طور معناداری باعث کاهش بار شناختی در مقایسه با آموزش سنتی شدند. (p<۰.۰۱) یافته های تفصیلی حاکی از آن بود که پداگوژی کپسولی به دلیل قطعه بندی محتوا، در کاهش بار شناختی بیرونی نسبت به کلاس معکوس برتری معناداری دارد. همچنین، راهبرد کلاس معکوس در تعدیل بار شناختی درونی در تکالیف پیچیده اثربخش بود، اما ثبات و پایداری کاهش بار ذهنی در گروه پداگوژی کپسولی در طول زمان بیشتر گزارش شد.نتیجه گیری: یافته ها موید آن است که پداگوژی کپسولی با تحقق عینی مفهوم اقتصاد شناختی، کارایی ذهنی دانش آموزان را در درس علوم بهبود می بخشد. این راهبرد با کاهش فشار بر حافظه فعال، بستری برای یادگیری عمیق تر فراهم می کند. بر این اساس، توصیه می شود طراحان آموزشی و معلمان با گذار از الگوهای حجیم، از پداگوژی کپسولی برای بهینه سازی ظرفیت های شناختی دانش آموزان در مقطع ابتدایی بهره گیرند.

کلیدواژه ها:

پارادایم های نوین آموزشی ، اکوسیستم یادگیری دیجیتال ، کلاس معکوس ، پداگوژی کپسولی ، بهینه سازی بارشناختی