هنر اسلامی و هویت فرهنگی در عصر جهانیشدن: بازآفرینی فرم، بازخوانی معنا؛ بر اساس آراء اخوانالصفا، سهروردی و ابنعربی
محل انتشار: دوفصلنامه رهپویه حکمت هنر، دوره: 5، شماره: 2
سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 25
فایل این مقاله در 14 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_JRPH-5-2_003
تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405
چکیده مقاله:
از جمله چالشهای پیش روی هنر در عصر جهانی شدن و در مواجهه با فرایندهای همگنساز فرهنگی، آن است که با وجود گفتوگو و تعاملات بین فرهنگها، هویت فرهنگی دستخوش تخریب و اعوجاج نشود. در این میان هنر اسلامی به پشتوانه سنت سترگ و مبانی حکمی خود میتواند بستر مناسبی برای گریز از این دشواری فراهم آورد. مقاله حاضر با رجوع به آراء اخوانالصفا، سهروردی و ابن عربی نشان میدهد که حتی امروزه و در عصر جهانی شدن، تولید آن دسته از آثار هنری، که با وجود بهرهمندی از هویت خاص و منحصربهفرد فرهنگی خود، قابل عرضه به مخاطبان جهانی باشند، با تکیه بر مبانی حکمت هنر اسلامی، مقدور است. به منظور تبیین چگونگی نیل به این مهم چارچوب نظری پژوهش بر پایه سه محور اصلی شکل گرفته است: نخست نگرش اخوانالصفا به هنر به مثابه تجلی نظم کیهانی، عدد و تناسب که بنیانی عقلانی و ساختاری برای جهانشمولی فرم هنری فراهم میآورد؛ دوم، حکمت اشراق سهروردی که با محوریت نور و شهود بر تجربه ادراکی و زیباشناختی مخاطب تاکید دارد؛ سوم، اندیشه ابن عربی در باب وحدت وجود و تجلی حقیقت در صور متکثر که امکان چند معنایی، تاویلپذیری و پذیرش تنوع فرهنگی را در زبان هنر فراهم میسازد. از طرفی هنرمند در این سنت هنری به مثابه کنشگری آگاه به سه ساحت «نظم عقلانی»، «شهود معنوی» و «تاویلپذیری چندلایه» تعریف میشود؛ چراکه در عصر جهانیشدن، تداوم ارائه اثر هنری به مخاطب جهانی زمانی ممکن است که این سه ساحت نه به صورت منفک، بلکه در همنشینی پویا و خلاقی در فرایند تولید هنری توسط هنرمندی آگاه به سنت و نیز ذائقه مخاطب جهانی، ادغام شوند. مقاله حاضر بر آن است تا نشان دهد برآیند این سه رویکرد در حوزه نظریهپردازی و تولید هنر به بازخوانی معنا و بازآفرینی فرم در هنر معاصر و عصر جهانی شدن میانجامد. رویکردی که به هنر اسلامی این امکان را میدهد تا بدون تقلید محض از گذشته، از فرو افتادن به ورطه بیهویتی عصر جهانی شدن بپرهیزد. این پژوهش از نظر هدف بنیادی و از نظر ماهیت کیفی است. روش تحقیق توصیفی تحلیلی و با رویکردی تطبیقی صورت گرفته و دادهها به شیوه کتابخانهای گردآوری شده است. تحلیل و پردازش دادهها نشان میدهد که مبانی حکمی هنر اسلامی و بهطور خاص سه رویکردی که ذکر آن رفت، میتواند بستر مناسب جهت خلق آثار هنری قابل عرضه به مخاطب عصر جهانی شدن را، در عین حفظ هویت فرهنگی آثار، فراهم آورد.
کلیدواژه ها:
نویسندگان
منیره حجتی سعیدی
استادیار گروه ارتباط تصویری، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران.
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :