بدن، خودسازی و تجربه زیبایی؛ مطالعهای تطبیقی در اندیشه اخوانالصفا و تنزیباییشناسی ریچارد شوسترمن
محل انتشار: دوفصلنامه رهپویه حکمت هنر، دوره: 5، شماره: 2
سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 38
فایل این مقاله در 17 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_JRPH-5-2_005
تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405
چکیده مقاله:
مسئله نسبت بدن با خودسازی و تجربه زیبایی از مباحث بنیادین در فلسفه هنر معاصر است که در تقاطع انسانشناسی، اخلاق و زیباییشناسی قرار دارد. با وجود گسترش رویکردهای بدنمحور در اندیشه جدید، پژوهشهای اندکی به مقایسه نظاممند میان سنتهای فلسفی کلاسیک اسلامی و نظریههای معاصر زیباییشناختی در این زمینه پرداختهاند. این مقاله با تمرکز بر «بدن، خودسازی و تجربه زیبایی» میکوشد جایگاه بدن را در اندیشه اخوانالصفا و تنزیباییشناسی ریچارد شوسترمن به صورت تطبیقی بررسی کند و نشان دهد که چگونه هر دو سنت، علیرغم تفاوت در مبانی هستیشناختی و غایتشناختی، بدن را بستر نوعی پرورش وجودی و تجربه زیباشناختی تلقی میکنند. هدف پژوهش تبیین و مقایسه نقش بدن در فرایند خودسازی و نسبت آن با تجربه زیبایی در این دو جریان فکری است. پرسشهای اصلی پژوهش عبارتاند از:۱. جایگاه بدن در فرایند خودسازی و تربیت وجودی در این دو دستگاه فکری چگونه تبیین میشود؟ ۲. چه نسبتی میان هماهنگی بدنی و ادراک زیبایی در هر یک برقرار است؟ ۳. چگونه میتوان تبیینی نظری برای پیوند تنزیباییشناسی با خوانشی کاربردی از زیباییشناسی بدن در اندیشه اخوانالصفا ارائه داد؟ روش تحقیق کیفی و از نوع تحلیلی تطبیقی است و دادهها به شیوه کتابخانهای و از طریق مطالعه اسنادی رسائل اخوانالصفا و آثار اصلی شوسترمن در حوزه تنزیباییشناسی گردآوری شدهاند. در مرحله تحلیل، مفاهیم کلیدی مرتبط با بدن، خودسازی و تجربه زیبایی استخراج و با بهرهگیری از تحلیل محتوای کیفی در چهار محور انسانشناختی و هستیشناختی بدن، نقش بدن در معرفت و آگاهی، بدن در فرایند خودسازی، و غایت و کارکرد نهایی آن مقایسه شدهاند. یافتهها نشان میدهد که اخوانالصفا بدن را عرصه تزکیه و تحقق هارمونی وجودی میدانند که از طریق آن نفس به مراتب عقلانی ارتقا مییابد و زیبایی به مثابه تجلی نظم الهی فهم میشود. در مقابل، شوسترمن با نقد دوگانهانگاری سنتی بدن ذهن، بدن را بستر تجربه زیسته و آگاهی زیباشناختی میداند و خودسازی را در قالب پرورش تنانه و هنر زیستن تبیین میکند. بدینترتیب، هر دو رویکرد بر اهمیت تربیت بدن تاکید دارند، اما یکی آن را مقدمهای برای تعالی روحانی و دیگری افقی برای بهبود کیفیت تجربه زیباشناختی در زندگی تلقی میکند. این مقایسه نشان میدهد که میتوان میان تزکیه نفس در اندیشه اخوانالصفا و آگاهی تنزیباییشناختی شوسترمن نوعی «زیباییشناسی خودسازی» مشترک، هرچند با افقهای متفاوت، بازشناخت.
کلیدواژه ها:
نویسندگان
شهاب پازوکی
استادیار، گروه نظریه و نقد هنر، پژوهشکده هنر، فرهنگستان هنر، تهران، ایران (نویسنده مسئول).
سهیله کاظم جاسم السعدونی
مربی، گروه آموزش هنر، دانشکده هنرهای زیبا، دانشگاه المستقبل، بابل، عراق.
سیدهیراد محمودی تبریزی
کارشناس ارشد، پژوهش هنر، دانشگاه بین المللی سوره، تهران، ایران.
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :