بدن، خودسازی و تجربه زیبایی؛ مطالعه‎ای تطبیقی در اندیشه اخوان‎الصفا و تن‎زیبایی‎شناسی ریچارد شوسترمن

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 38

فایل این مقاله در 17 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_JRPH-5-2_005

تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405

چکیده مقاله:

مسئله نسبت بدن با خودسازی و تجربه زیبایی از مباحث بنیادین در فلسفه هنر معاصر است که در تقاطع انسان‎شناسی، اخلاق و زیبایی‎شناسی قرار دارد. با وجود گسترش رویکردهای بدن‎محور در اندیشه جدید، پژوهش‎های اندکی به مقایسه نظام‎مند میان سنت‎های فلسفی کلاسیک اسلامی و نظریه‎های معاصر زیبایی‎شناختی در این زمینه پرداخته‎اند. این مقاله با تمرکز بر «بدن، خودسازی و تجربه زیبایی» می‎کوشد جایگاه بدن را در اندیشه اخوان‎الصفا و تن‎زیبایی‎شناسی ریچارد شوسترمن به صورت تطبیقی بررسی کند و نشان دهد که چگونه هر دو سنت، علی‎رغم تفاوت در مبانی هستی‎شناختی و غایت‎شناختی، بدن را بستر نوعی پرورش وجودی و تجربه زیباشناختی تلقی می‎کنند. هدف پژوهش تبیین و مقایسه نقش بدن در فرایند خودسازی و نسبت آن با تجربه زیبایی در این دو جریان فکری است. پرسش‎های اصلی پژوهش عبارت‎اند از:۱. جایگاه بدن در فرایند خودسازی و تربیت وجودی در این دو دستگاه فکری چگونه تبیین می‎شود؟ ۲. چه نسبتی میان هماهنگی بدنی و ادراک زیبایی در هر یک برقرار است؟ ۳. چگونه می‎توان تبیینی نظری برای پیوند تن‎زیبایی‎شناسی با خوانشی کاربردی از زیبایی‎شناسی بدن در اندیشه اخوان‎الصفا ارائه داد؟ روش تحقیق کیفی و از نوع تحلیلی تطبیقی است و داده‎ها به شیوه کتابخانه‎ای و از طریق مطالعه اسنادی رسائل اخوان‎الصفا و آثار اصلی شوسترمن در حوزه تن‎زیبایی‎شناسی گردآوری شده‎اند. در مرحله تحلیل، مفاهیم کلیدی مرتبط با بدن، خودسازی و تجربه زیبایی استخراج و با بهره‎گیری از تحلیل محتوای کیفی در چهار محور انسان‎شناختی و هستی‎شناختی بدن، نقش بدن در معرفت و آگاهی، بدن در فرایند خودسازی، و غایت و کارکرد نهایی آن مقایسه شده‎اند. یافته‎ها نشان می‎دهد که اخوان‎الصفا بدن را عرصه تزکیه و تحقق هارمونی وجودی می‎دانند که از طریق آن نفس به مراتب عقلانی ارتقا می‎یابد و زیبایی به مثابه تجلی نظم الهی فهم می‎شود. در مقابل، شوسترمن با نقد دوگانه‎انگاری سنتی بدن ذهن، بدن را بستر تجربه زیسته و آگاهی زیباشناختی می‎داند و خودسازی را در قالب پرورش تنانه و هنر زیستن تبیین می‎کند. بدین‎ترتیب، هر دو رویکرد بر اهمیت تربیت بدن تاکید دارند، اما یکی آن را مقدمه‎ای برای تعالی روحانی و دیگری افقی برای بهبود کیفیت تجربه زیباشناختی در زندگی تلقی می‎کند. این مقایسه نشان می‎دهد که می‎توان میان تزکیه نفس در اندیشه اخوان‎الصفا و آگاهی تن‎زیبایی‎شناختی شوسترمن نوعی «زیبایی‎شناسی خودسازی» مشترک، هرچند با افق‎های متفاوت، بازشناخت.

نویسندگان

شهاب پازوکی

استادیار، گروه نظریه و نقد هنر، پژوهشکده هنر، فرهنگستان هنر، تهران، ایران (نویسنده مسئول).

سهیله کاظم جاسم السعدونی

مربی، گروه آموزش هنر، دانشکده هنرهای زیبا، دانشگاه المستقبل، بابل، عراق.

سیدهیراد محمودی تبریزی

کارشناس‎ ارشد، پژوهش هنر، دانشگاه بین ‎المللی سوره، تهران، ایران.

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • اخوان‎الصفا (۱۴۰۳)، متن کامل رساله‎های اخوان‎الصفا، دوره چهار جلدی، ترجمه ...
  • براتی‎پور، حمیدرضا؛ علمی، قربان؛ لطیفی، عبدالحسین؛ جلالی‎شیجانی، جمشید (۱۴۰۰)، نفس ...
  • بلخاری‎قهی، حسن (۱۳۹۳)، گرایش از فلسفه عقلی به حکمت باطنی ...
  • (۱۳۹۹)، هندسه خیال و زیبایی با تمرکز بر آرای اخوان‎الصفا، ...
  • (۱۴۰۰)، رویکرد اخوان‎الصفا به هنر اسلامی، مقاله در جستارهایی در ...
  • پازوکی، شهاب؛ تقوی، علی (۱۴۰۳)، نسبت «تن‎زیبایی‎شناسی» ریچارد شوسترمن با ...
  • پازوکی، شهاب؛ کاظم جاسم السعدونی، سهیله؛ محودی تبریزی، سیدهیراد (۱۴۰۴)، ...
  • ساداتی، ناصر (۱۴۰۲)، مقایسه ادراک تالیفی نزد اخوان‎الصفا با ادراک ...
  • شریف، میان محمد (۱۳۶۲)، تاریخ فلسفه در اسلام، دوره چهار ...
  • فاخوری، حنا؛ جر، خلیل (۱۳۹۱)، تاریخ فلسفه در جهان اسلامی، ...
  • نصر، سیدحسین (۱۳۸۴)، علم و تمدن در اسلام، ترجمه احمد ...
  • (۱۴۰۳)، مقدمه، در: متن کامل رساله‎های اخوان‎الصفا، اخوان‎الصفا، ترجمه: محمدعلی ...
  • فهرست منابع لاتینConfucius. (۲۰۰۷), The analects of Confucious, Trans.B. Watson, ...
  • Dobson, W. A. C. H. (Ed.). (۱۹۶۳), Mencius, Toronto: University ...
  • Hadot, P. (۱۹۹۵), Philosophy as a way of life: Spiritual ...
  • Lau, D. C. (Trans.). (۱۹۶۳), Tao Te Ching, London: Penguin ...
  • Shusterman, Richard. (۱۹۹۹). Somaesthetics: A Disciplinary Proposal. The Journal of Aesthetics ...
  • __________. (۲۰۱۲a), Thinking Through the Body: Essays in Somaesthetics, Cambridge: Cambridge ...
  • __________. (۲۰۱۲b), Body and the Arts: The Need for Somaesthetics. ...
  • __________. (Ed.). (۲۰۱۸), Aesthetic Experience and Somaesthetics (Vol. ۱), Leiden: Brill ...
  • __________. (۲۰۲۰), Somaesthetics in Context. Kinesiology Review, ۹: ۲۴۵-۲۵۳ ...
  • Thera, N. & Bodhi. B. (۲۰۱۰). Anguttara Nikaya: discourses of ...
  • Watson, B. (Trans.). (۱۹۶۸). The complete works of Chuang Tzu, ...
  • Xenophon. (۱۹۹۰). Conversations of Socrates. Trans.H. Tredennick & R. Waterfield, ...
  • نمایش کامل مراجع