رفتارهای انحرافی دانش آموزان در ایران: تحلیل لایه ای علی نقش خانواده و مدرسه در عصر فضای مجازی

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 25

فایل این مقاله در 34 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_RISI-6-19_002

تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405

چکیده مقاله:

در عصر دیجیتال، رفتارهای انحرافی دانش آموزان ایرانی -شامل اعتیاد به فضای مجازی، پرخاشگری سایبری، افت تحصیلی و کاهش ارتباطات واقعی- به چالشی عمده برای نهادهای خانواده و مدرسه تبدیل شده است. این پژوهش با هدف تحلیل لایه ای نقش خانواده و مدرسه در بروز و تعدیل این انحرافات، از رویکرد کیفی تحلیل لایه ای علی (CLA) بهره گرفته است که امکان کاوش چهارلایه ای مسئله (لیتانی، علل نظام مند، جهان بینی و اسطوره/ استعاره) را فراهم می کند و فراتر از تحلیل های سطحی پیشین، به ریشه های ساختاری، گفتمانی و اسطوره ای می پردازد. روش پژوهش، کیفی و مبتنی بر مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۳۲ مشارکت کننده از شهر همدان بود. نمونه گیری هدفمند با تاکید بر تنوع نقش ها انجام شد و اشباع نظری به عنوان معیار کفایت نمونه در نظر گرفته شد. تحلیل داده ها بر اساس چهار لایه CLA صورت گرفت. یافته ها نشان داد که در لایه لیتانی، گفتمان عمومی پر از اضطراب و داورانه است؛ در لایه علل نظام مند، ضعف نظارت خانوادگی و ناکارآمدی مدرسه برجسته است؛ در لایه جهان بینی، تقابل گفتمان سنتی ایرانی- اسلامی با گفتمان دیجیتال فردگرا آشکار شد؛ در لایه اسطوره نیز استعاره هایی مانند «قربانی طوفان دیجیتال»، «نگهبان خسته» (خانواده) و «قلعه منزوی» (مدرسه)، باورهای ناخودآگاه را نمایان ساخت. سه سناریوی آینده ترسیم شد: تداوم بحران (تاریک)، تطابق حداقلی (خاکستری) و تحول مثبت (مطلوب) از طریق بازسازی گفتمان و توانمندسازی نهادی. نتیجه گیری تاکید دارد که تقویت نقش خانواده و مدرسه از طریق آموزش سواد رسانه ای، برنامه های مشارکتی و سیاست گذاری ملی، امکان کاهش انحرافات و بهره برداری مثبت از فضای مجازی را فراهم می کند.

نویسندگان

سعید غلامی

دانش آموخته دکتری جامعه شناسی مسائل اجتماعی ایران، گروه آموزش علوم اجتماعی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران