واکاوی نقش مشارکت کودکان در فرایند طراحی و تصمیم سازی فضاهای آینده (مبتنی بر روش بازی و شبیه سازی)

کودکان به عنوان نسل آینده و دارای حق شهروندی، باید در فرایندهای تصمیم سازی و طراحی محیط زندگی خود نقش داشته باشند تا از یک سو رشد هویت فردی و اجتماعی آنان تقویت شود و از سوی دیگر کیفیت فضا افزایش یابد. اهمیت این فرایند در طراحی و برنامه ریزی فضاهای معماری و شهرسازی دوچندان می شود. در فرایند طراحی، اقداماتی که در آینده قرار است انجام شود، همواره یک سری شرایط عدم قطعیت را پیش رو خواهد داشت که هرچه وضعیت این شرایط شفاف تر باشد، تصمیمات دقیق تر خواهند بود. لذا ابزارهای متفاوتی برای کاهش این عدم قطعیت و یا کنترل آن، در کنار مفاهیم طراحی و تصمیم سازی به وجود آمده اند که هرکدام سعی در بهبود تصمیم ها دارند. بر این اساس، هدف پژوهش حاضر واکاوی نقش مشارکت کودکان در تصمیم سازی فضاهای آینده با تاکید بر روش بازی و شبیه سازی در آینده پژوهی و تبیین کارکرد این رویکرد در شکل دهی فضاهای دوستدار کودک است. در این بین، آینده پژوهی نیز به عنوان دانشی میان رشته ای با ابزارهای خاص خود می تواند در بهبود ترسیم فضاهای آینده و به آزمایش گذاشتن تصمیمات اتخاذشده نقش آفرینی کرده و کمک شایانی به کاهش هرچه بیش تر عدم قطعیت نماید .با توجه به این ضرورت، روش بازی و شبیه سازی در آینده پژوهی به عنوان ابزاری تعاملی جهت ارتقای مشارکت کودکان در فرایندهای طراحی معماری و شهرسازی مطرح می شود. این پژوهش در پی واکاوی نقش مشارکت کودکان در تصمیم سازی فضاهای آینده با بهره گیری از ظرفیت های بازی و شبیه سازی آینده پژوهی و ارزیابی نقش این فرایند در شکل دهی فضاهای دوستدار کودک است. روش تحقیق توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعات اسنادی و تحلیل مفهومی رویکردهای نوین برای مشارکت کودکان است. از این رو واکاوی فرایندهای مشارکت فعال کودکان و ظرفیت های طراحی تعاملی برای خلق تجربه فضایی و تصمیم سازی تعاملی با توجه به روش بازی و شبیه سازی در آینده پژوهی اهتمام می گردد. یافته ها نشان می دهد که ترکیب چارچوب های آینده پژوهی مبتنی بر روش بازی و شبیه سازی با فرایند طراحی تعاملی و فضاهای دوستدار کودک می تواند به توسعه مدلی تعاملی منجر شود که در آن کودکان در تولید معنا، انتخاب های فضایی و تصمیم سازی از مقیاس طراحی داخلی تا مقیاس طراحی شهر نقش موثر دارند؛ امری که زمینه ساز کیفیت فضایی آینده و توسعه پایدار اجتماعی خواهد بود.

کلیدواژه ها:

Futures studies ، interactive design process ، children’s participation ، game and simulation ، child-friendly spaces. ، آینده پژوهی ، فرایند طراحی تعاملی ، مشارکت کودکان ، بازی و شبیه سازی ، فضاهای دوستدار کودک