تحلیل نقش دین در شکل گیری هویت مستقل فلسفه اسلامی از فلسفه های یونانی در نگاه فارابی

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 17

فایل این مقاله در 30 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_ORJ-15-29_001

تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405

چکیده مقاله:

ما برای بررسی این ادعا می خواهیم نسبت دیدگاه های فلسفی فارابی به عنوان یکی از مهم ترین فلاسفه اسلامی را با دین اسلام بسنجیم و ببینیم آیا او در آراء فلسفی اش مقلد محض است یا اینکه با عقل فلسفی اش به گفتگوی با دین پرداخته و در اثر این گفتگو نوآوری هایی ایجاد نموده است. پژوهش حاضر با استفاده از روش های اسنادی، تحلیل منطقی و قیاسی به دنبال پاسخ به این مسئله است که آیا عقل فلسفی فارابی علاوه بر فلسفه های یونانی از دین اسلام نیز استفاده نموده و فلسفه او متمایز از فلسفه های یونانی است و دارای هویت دینی نیز هست یا خیر؟ نتیجه تحقیق این است که فلسفه فارابی دارای هویت دینی بوده و از فلسفه های یونانی عبور کرده است. نقش دین اسلام در زایش های فلسفی از منظر فارابی عبارتند از: وارد نمودن اصطلاحات دینی به فلسفه؛ ارائه استشهاد و تاییدیه دینی بر روش برهانی؛ مسئله سازی دین اسلام برای عقل فلسفی فارابی؛ ایده پردازی متاثر از معارف دینی در فلسفه؛ نظریه پردازی متاثر از معارف دینی در فلسفه؛ و ارائه تفسیر دینی از فلسفه های یونان باستان. همچنین الگوی فلسفه عقلی-دینی فارابی ارائه شده که محور این الگو عبارت است از «وحدت محتوایی و تمایز قالبی فلسفه و دین». الگو دارای هفت مولفه: استفاده از منبع معرفتی دین (مولفه زمینه-ای)؛ باروری زبان فلسفه اسلامی؛ استفاده از رویکرد دینی در قالب روش عقلی؛ مسئله سازی دین؛ ایده پردازی فلسفی-دینی؛ نظریه پردازی فلسفی-دینی؛ و تفسیر دینی از فلسفه های یونانی است. نیز هویت دینی داشتن فلسفه فارابی باعث نمی شود که فلسفه ای التقاطی شود یا کلام اسلامی باشد.

نویسندگان

عبدالحسین خسروپناه

استاد پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

حسام الدین مومنی شهرکی

عضو هیات علمی پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی