بررسی تطبیقی کارکردهای عقل فعال از منظر ابن سینا و ملاصدرا

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 23

فایل این مقاله در 30 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_ORJ-15-29_002

تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405

چکیده مقاله:

عقل فعال و نقشی که در حوزه معرفتی و هستی شناختی عالم دارد، از مسائل اساسی در حکمت اسلامی است که از دیرباز از سوی حکمای الهی محل بحث و تضارب آراء بوده است. در این بین، ابن سینا معرفت انسانی (ادراک حصولی) را در تمام مراتب وابسته به افاضه صور کلی و معقولات توسط این عقل بر نفس ناطقه دانسته و همچنین خروج معارف انسانی از قوه به فعل را برعهده این عقل قرار می نهد. از منظر ملاصدرا نیز، عقل فعال وجودی استقلالی نسبت به نفس ناطقه انسانی دارد. ملاصدرا، عقل فعال را فاعل عالم عناصر توصیف کرده و عالم عناصر را در تناظر با آن معنادار می یابددر این تحقیق با روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد تطبیقی سعی بر این است تا به بررسی تطبیقی کارکردهای معرفتی عقل فعال از منظر ابن سینا و ملاصدرا پرداخته و وجوه اشتراک و افتراق فکری این دو حکیم الهی را در تبیین این مسئله آشکار کنیم. ابن سینا بیشتر بر علم حصولی و نقش عقل فعال در افاضه صور معقوله به نفس تاکید دارد. در مقابل، ملاصدرا با تاکید بر مفهوم علم حضوری، معتقد است که نفس انسانی در مرتبه اتحاد با عقل فعال، به علم حضوری دست می یابد و حقایق را به صورت مستقیم و بدون واسطه درک می کند. به عبارت دیگر، معرفت برای ملاصدرا، تنها منحصر به علم حصولی نیست، بلکه شامل علم حضوری نیز می شود که مرتبه ای بالاتر و کامل تر از علم حصولی است.

نویسندگان

قربانعلی کریم زاده قراملکی

عضو هیات علمی گروه فلسفه وکلام اسلامی دانشکده الهیات وعلوم اسلامی دانشگاه تبریز

عبدالله حسینی اسکندیان

دکتری رشته کلام اسلامی از دانشگاه تبریز