عدالت جنسیتی فضامبنا: از برساخت مفهومی تا تحلیل گفتمان برنامه چهارم پیشرفت شهر تهران
محل انتشار: ماهنامه باغ نظر، دوره: 23، شماره: 161
سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 25
فایل این مقاله در 8 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_BAGH-23-161_003
تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405
چکیده مقاله:
بیان مسئله: به رغم اهمیت عدالت جنسیتی در مطالعات شهری، این مفهوم در سیاست های توسعه همچنان حاشیه ای مانده است. در ایران، پژوهش ها بیشتر بر توصیف نابرابری های فضایی متمرکزند و کمتر به سازوکارهای گفتمانی نظام برنامه ریزی پرداخته اند. مسئله اصلی این پژوهش، فقدان چارچوبی مفهومی برای تحلیل عدالت جنسیتی در اسناد برنامه ریزی و ابهام در جایگاه این مفهوم در گفتمان های شهری است؛ به ویژه آنجاکه دال مرکزی «عدالت شهری» مطرح می شود، اما مرزهای شمول آن نسبت به تجربه های جنسیتی شهروندان و نابرابری های برآمده از آن نامشخص باقی می ماند.هدف پژوهش: هدف این پژوهش، صورت بندی چارچوب مفهومی «عدالت جنسیتی فضامبنا» و تحلیل نحوه بازنمایی آن در گفتمان عدالت شهری برنامه چهارم پیشرفت شهر تهران (۱۴۰۱-۱۴۰۴) است.روش پژوهش: در این پژوهش ابتدا چارچوب «عدالت جنسیتی فضامبنا» با رویکرد تحلیلی-قیاسی و بر پایه نظریه های فمینیستی فضا تدوین شد سپس چارچوب برساخت شده برای تحلیل نحوه مفصل بندی گفتمان برنامه چهارم پیشرفت شهر تهران (به مثابه متن سیاستی تولیدکننده معنا)، با بهره گیری از رویکرد لاکلو و موفه به کار گرفته شد.نتیجه گیری: نتایج نشان داد گفتمان مسلط برنامه چهارم حول دال مرکزی «عدالت شهری» شکل گرفته، اما این مفهوم عمدتا در چارچوبی کالبدی-توزیعی و با تاکید بر توسعه زیرساخت ها، خدمات و کارآمدی مدیریتی مفصل بندی شده است. در این ساختار معنایی، مولفه های کلیدی عدالت جنسیتی فضامبنا ازجمله الگوهای حرکتی متفاوت زنان در پیوند با تقسیم جنسیتی کار، امنیت و تجربه روزمره در فضاهای عمومی و شمولیت اجتماعی؛ یا غایب اند یا در دال های عام و بی جنسیت (مانند «امنیت» و «خانواده») باز کدگذاری می شوند. بدین ترتیب، عدالت جنسیتی نه به مثابه یک مطالبه مستقل، بلکه ازطریق سازوکارهای گفتمانی جنسیت زدایی و حاشیه رانی از زنجیره هم ارزی «عدالت شهری» کنار گذاشته می شود. این امر نشان می دهد پارادایم مسلط توسعه فنی-اقتصادی در برنامه ریزی شهری تهران همچنان غالب است و برای تحقق عدالت شهری فراگیر، بازتعریف شاخص ها و اهداف برنامه ریزی براساس رویکردهای جنسیت آگاه و فضامبنا ضروری است.
کلیدواژه ها:
عدالت جنسیتی فضا مبنا ، برنامه ریزی شهری ، برنامه چهارم پیشرفت شهر تهران ، تحلیل گفتمان ، نظریه های فمینیستی فضا
نویسندگان
پروین علی پور
موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، ایران
افسانه احمدی
موسسه جغرافیا، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، ایران
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :