طراحی مدل بازداریابی مصرف آب

بازداریابی به عنوان یک رویکرد نوظهور در حوزه بازاریابی بر مفهوم مدیریت، هدایت و کاهش تقاضا در شرایط ناترازی میان عرضه و تقاضا تمرکز دارد. بازداریابی می کوشد از طریق ابزارهای اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی، آموزشی و سیاستی رفتار مصرف کنندگان را برای مصرف مسئولانه و پایدار هدایت کند. از سوی دیگر بحران آب در ایران به یکی از مهم ترین چالش های زیست محیطی، اقتصادی و اجتماعی کشور تبدیل شده و عدم کارایی رویکردهای سنتی مدیریت عرضه، ضرورت بهره گیری از راهبردهای نوین مدیریت تقاضا را بیش ازپیش آشکار ساخته است. ازاین رو هدف این پژوهش طراحی مدل بازداریابی در مصرف آب و شناسایی ابعاد و مولفه های موثر بر آن بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و روش پژوهش، کیفی بود، داده ها از طریق مصاحبه با خبرگان حوزه آب گردآوری و تجزیه و تحلیل شد. نتایج تحلیل داده ها به استخراج ۶۷۴ کد اولیه، سازمان دهی مفاهیم در قالب ۳۶ مقوله و یکپارچه سازی آن ها در ۷ بعد اصلی منجر شد که این ابعاد پایه اصلی مدل قرار گرفت. یافته ها نشان داد که تحقق بازداریابی مصرف آب مستلزم تعامل هماهنگ عوامل اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی، مدیریتی و سیاستی است و بازداریابی مصرف آب صرفا ابزاری برای کاهش مصرف نیست، بلکه راهبردی برای دستیابی به پایداری منابع آب، کاهش تعارضات اجتماعی و بهبود وضعیت محیط زیست تلقی می شود. همچنین نتایج نشان داد که هیچ یک از راهبردهای نامبرده به تنهایی قادر به حل بحران آب نیست و اثربخشی واقعی آن ها زمانی حاصل می شود که این ابزارها در قالب یک نظام منسجم و هماهنگ به کار گرفته شوند. مدل ارائه شده می تواند به عنوان چارچوبی برای سیاست گذاری، برنامه ریزی و مدیریت مصرف آب استفاده شود و زمینه ارتقای رفتار مسئولانه مصرف، افزایش آگاهی عمومی و پایداری منابع آب را فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

بازداریابی ، مدیریت منابع آب ، تحلیل مضمون ، پایداری منابع ، رفتار مصرف کننده