مقایسه اثربخشی درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی و روان درمانی مثبت نگر بر معنای زندگی و کیفیت زندگی زنان مبتلا به سرطان پستان: یک مطالعه نیمه آزمایشی

زمینه و هدف: سرطان پستان علاوه بر پیامدهای جسمی، سلامت روان و کیفیت زندگی زنان را تحت تاثیر قرار می دهد. کاهش معنا در زندگی، اختلالات هیجانی و کاهش انرژی از پیامدهای شایع این بیماری هستند؛ بنابراین، بررسی مداخلات روانشناختی موثر برای ارتقای کیفیت زندگی و معنا در زندگی بیماران اهمیت دارد. هدف این پژوهش مقایسه اثربخشی درمان شناختی مبتنیبر ذهن آگاهی و روان درمانی مثبت نگر بر معنای زندگی و کیفیت زندگی بیماران مبتلا به سرطان پستان بود. مواد و روش ها: طرح پژوهش نیمه آزمایشی از نوع پیش آزمون - پس آزمون و پیگیری با گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل تمامی زنان مبتلا به سرطان پستان مراجعه کننده به بیمارستانهای تهران در سال ۱۴۰۳--۱۴۰۴ بود که از این جامعه ۴۵ نفر به عنوان نمونه انتخاب و به صورت تصادفی در سه گروه (دو گروه مداخله و یک گروه کنترل) گمارده شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه های معنای زندگی استایگر و فریز(۲۰۰۶) و کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی (۱۹۹۲) بودند. داده ها با استفاده از تحلیل واریانس چند متغیری با اندازه گیری مکرر تحلیل شدند تا اثر گروه، زمان و تعامل گروه × زمان بررسی شود. یافته ها: نتایج نشان داد که هر دو مداخله در مقایسه با گروه کنترل موجب بهبود معنادار معنای زندگی و کیفیت زندگی شدند (۰/۰۱>p). اما اندازه اثر و پایداری در گروه پیگیری نشان داد که درمان مبتنی بر ذهن آگاهی درمقایسه با گروه کنترل در معنای زندگی (۰/۵۰۱ در برابر ۰/۲۵۶) و در مولفه های کیفیت زندگی شامل عملکرد جسمانی (۰/۵۸۱ در برابر ۰/۳۲۷) و مشکلات جسمی (۰/۷۴۰ در برابر ۰/۴۷۰) نسبت به روان درمانی مثبت نگر از اندازه اثر بیشتری برخوردار بود که نشاندهنده پایداری بیشتر اثر این مداخله است (۰/۰۱>p). نتیجه گیری: یافته ها نشان می دهد که هر دو رویکرد درمانی موثر هستند، بااین حال درمان شناختی مبتنیبر ذهن آگاهی اثربخشی بالاتر و پایدارتری دارد. این نتایج می تواند راهنمای طراحی مداخلات روانشناختی و برنامه های حمایتی برای بیماران مبتلا به سرطان پستان باشد.

کلیدواژه ها:

Mindfulness‑based cognitive therapy ، Meaning in life ، Positive psychotherapy ، Quality of life ، درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی ، روان درمانی مثبت نگر ، کیفیت زندگی ، معنای زندگی