تحلیل پدیده مجرمانه سیاسی در نظام حقوقی از دیدگاه دانش جرم شناسی

پژوهش حاضر با هدف واکاوی ساختاری و پیامدی پدیده جرایم سیاسی از منظر جرم شناسی، به تبیین عوامل موثر بر ارتکاب این جرایم و ارزیابی کارآمدی سازوکارهای کیفری و پیشگیرانه در نظام حقوقی می پردازد و روش تحقیق مسطور پیش رو، توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای است که با بهره گیری از نظریه های جرم شناسی و تحلیل مقررات مرتبطانجام شده است. یافته ها نشان می دهد که ضعف شفافیت نهادی، نبود سازوکارهای نظارتی موثر و انگیزه های ایدئولوژیک و اقتصادی، مهم ترین زمینه های شکل گیری جرایم سیاسی را تشکیل می دهند. همچنین، تاکید یک جانبه بر واکنش کیفری بدون توجه به ریشه های اجتماعی، فرهنگی و روان شناختی، نه تنها از تکرار این جرایم جلوگیری نمی کند، بلکه به گسترش ناامنی و بی اعتمادی عمومی دامن می زند. بر اساس نتایج، جرم سیاسی زمانی تحقق می یابد که عمل ارتکابی، برآمده از احساسات عدالت خواهانه و انگیزه های ایدئولوژیک بوده و در پی تامین مصالح عمومی، نه منافع شخصی، صورت گیرد. با توجه به ماهیت درونی و ایدئولوژیک این جرایم، پیشگیری موثر از آن ها صرفا در پرتو سیاست های ترکیبی و چندنهادی امکان پذیر است؛ راهکارهایی چون اصلاح ساختارهای قانونی، تقویت نهادهای نظارتی مستقل، آموزش همگانی حقوق سیاسی و ایجاد سازوکارهای مصالحه جویانه، می توانند به ارتقای کیفیت قانون گذاری، بازنگری سیاست کیفری و پیشگیری اجتماعی-فرهنگی از جرایم سیاسی بینجامند. واژه های کلیدی: جرایم سیاسی، جرم شناسی، پیشگیری، ایدئولوژی

کلیدواژه ها:

جرایم سیاسی ، جرم شناسی ، پیشگیری ، ایدئولوژی.