تحلیل نشانگرهای گفتمانی در کتاب کفایه الاصول بر اساس نظریه بروس فریزر (۲۰۰۶) (مطالعه موردی: فصل نهی)

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 14

فایل این مقاله در 19 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_JALL-18-3_005

تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405

چکیده مقاله:

در چهارچوب نظری فریزر، نشان گرهای گفتمانی، عبارات واژگانی هستند که از نظر دستوری ناهمگن و دارای معنای هسته ای فرآیندی می باشند. این چهارچوب به دلیل تمرکز دقیق بر روابط گزاره ای و قابلیت اجرایی در تحلیل متون به زبان عربی، در پژوهش حاضر به عنوان پایه تحلیل انتخاب شده است. فصل «نهی» از کتاب کفایه الاصول اثر آخوند خراسانی به خاطر دارا بودن ویژگی هایی چون تراکم بالای انواع نشانگرهای گفتمانی، بستری مناسب برای تحلیل گفتمان نماها در چهارچوب نظریه ی فریزر (۲۰۰۶) به شمار می رود. هدف و ضرورت از انجام پژوهش، آشکار سازی ظرفیت این چهارچوب نظری در تبیین جریان استنباط و شناسایی الگوی زبانی استدلالی در متون اصولی - فقهی است. این جستار از نوع کیفی_کمی بوده و از رهگذر روش توصیفی_تحلیلی و باتکیه بر مطالعه منابع کتابخانه ای نگاشته شده است. پیکره مطالعاتی این مقاله شامل ۱۲۰۶ نشان گر گفتمانی است که با استفاده از نرم افزار تحلیل کیفی MAXQDA کدگذاری شدند و پس از تحلیل نمونه های برگزیده، نمودارهای بسامد گفتمان نماها و الگوی توزیع آن ها به منظور صوری سازی مدل استدلالی در فصل «نهی» ارائه شده است. بر اساس یافته ها، گفتمان نماهای «واو»، «حیث»، «بعباره اخری»، «بل اضراب»، «ثم»، «مثل/کاف/کما»، «اما و او» نشان گرهای گفتمانی گسترشی در بخش نهی هستند. «لکن» و «بل» و ترکیب وصلیه «وان» نشان گرهای مقابله ای هستند که برای اصلاح استنباط و نفی و جایگزینی احکام به کار رفته است. گفتمان نماهای «فاء»، «لام» و «لذا» نشان گرهای استنتاجی و «حینئذ» گفتمان نمای زمانی فصل نهی را تشکیل می دهند. نتایج بحث نشان می دهد، میان بسامد نشانگرها و توزیع آن ها پیوندی مستقیم وجود دارد. غالب بودن گفتمان نماهای گسترشی، بیان گر ساختار تبیینی-تشریحی الگوی استدلال در بخش نهی از کتاب کفایه الاصول است، نزدیکی بسامد و پراکنش گفتمان نماهای مقابله ای و استنتاجی، نشان دهنده پیوند نزدیک میان مراحل مناقشه و استنتاج در الگوی استدلالی است و سرانجام اینکه نشان گر زمانی در متن اصولی کارکرد قابل توجهی ندارد.

نویسندگان

راضیه نظری

استادیار زبان و ادبیات عرب، دانشکده الهیات ومعارف اسلامی، دانشگاه میبد، میبد، ایران