دو نقاب برای یک حقیقت: بازنمایی پرسونای عرفانی در غزلیات حافظ و سروده های جان دان

سال انتشار: 1403
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 31

فایل این مقاله در 22 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_CLQAN-20-78_006

تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405

چکیده مقاله:

پژوهش حاضر به تحلیل تطبیقی کارکرد «پرسونای عرفانی» در شعر شمس الدین محمد حافظ و جان دان، با تمرکز بر دو چهره محوری «رند» و «گناه کار مجادله گر» می پردازد. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و بر مبنای مکتب آمریکایی ادبیات تطبیقی، نشان می دهد که چگونه هر دو شاعر از طریق خلق یک نقاب شعری (پرسونا)، هنجارهای دینی و اجتماعی زمانه خود را به چالش کشیده و سلوک معنوی متفاوتی را صورت بندی می کنند. پرسونای «رند» در شعر حافظ، با ریاستیزی، بی اعتنایی قلندروار به ارزش های قراردادی و تاکید بر معرفت مبتنی بر عشق، کارکردی دوگانه دارد: از یک سو ابزاری برای نقد اجتماعی و افشای تزویر زاهدان است و از سوی دیگر، تبلور سلوک ملامتی برای رسیدن به خلوص باطنی. در مقابل، «گناه کار مجادله گر» دان، با زبانی پارادوکسیکال و با استدلال های عقلانی، درگیر یک یک کشمکش دینی و درونی است. این پرسونا از طریق مجادله مستقیم با خداوند و طلب فیض از راه خشونت کلامی، جدال پیچیده میان گناه، عدالت و رحمت الهی را در چارچوب الهیات مسیحی به تصویر می کشد. نتایج تحقیق نشان می دهد که با وجود اشتراک در هدف غایی (رسیدن به حقیقت معنوی) و نقد ریاکاری، مسیر سلوک رند حافظ، شهودی و متکی بر عشق است، حال آنکه مسیر گناه کار دان، عقلانی و مبتنی بر مجادله برای کسب فیض الهی است.

کلیدواژه ها:

پرسونا ، حافظ ، جان دان ، رند ، گناه کار مجادله گر.

نویسندگان

پیمان معمارزاده

عضو هیات علمی گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

اسماعیل اسلامی

دانشیارگروه زبان و ادبیات عربی، واحد جیرفت، دانشگاه آزاد اسلامی، جیرفت، ایران.

عذرا نصیری افراپلی

دانش آموخته دکتری زبان و ادبیات فارسی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران.