بررسی تطبیقی اسلوب بیگانه ستیزی در اشعار بهار و فرخی یزدی

سال انتشار: 1403
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 22

فایل این مقاله در 25 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_CLQAN-20-78_008

تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405

چکیده مقاله:

بیگانه ستیزی در ادبیات معاصر ایران (به ویژه از دوره مشروطه به بعد) یکی از جلوه های مهم پیوند ادبیات با تحولات سیاسی اجتماعی است. در این دوره، شعر فارسی از حالت صرفا فردی و زیباشناختی خارج می شود و به ابزاری برای آگاهی جمعی، مقاومت ملی و اعتراض اجتماعی تبدیل می گردد. در این میان، ملک الشعرای بهار و فرخی یزدی به عنوان دو شاعر برجسته سیاسی اجتماعی، نقش مهمی در شکل دادن به گفتمان بیگانه ستیزی دارند. پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی تطبیقی بررسی می کند که بیگانه ستیزی در شعر این دو شاعر، فقط یک موضع سیاسی نیست؛ بلکه یک شگرد سبکی و بلاغی است که از طریق زبان، تصویرسازی و ساختارهای تقابلی، «بیگانه» را در برابر «ما»ی ملی بازنمایی می کند. روش پژوهش توصیفی تحلیلی است و با تکیه بر سبک شناسی، تحلیل گفتمان انتقادی و بلاغت کلاسیک مولفه هایی مثل واژگان کلیدی، نمادها، تقابل ها، خطاب محوری و کارکردهای عاطفی/اقناعی زبان را بررسی می کند. این پژوهش نشان می دهد که بیگانه ستیزی در شعر این دو شاعر، امری تصادفی یا صرفا واکنشی نیست، بلکه حاصل انتخاب های آگاهانه سبکی و گفتمانی است که در خدمت شکل دهی به هویت ملی و مقاومت فرهنگی قرار می گیرد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که اگرچه بهار و فرخی یزدی در هدف کلی مقابله با نفوذ و سلطه بیگانگان مشترک اند، اما تفاوت در خاستگاه فکری، تجربه زیسته و موضع گیری سیاسی آنان، به شکل گیری دو اسلوب متمایز در بیان بیگانه ستیزی انجامیده است. این تفاوت اسلوبی، شعر سیاسی دوره مشروطه را به عرصه ای چندصدایی بدل می کند و نشان می دهد که ادبیات، نقشی فعال در تولید و بازتولید گفتمان مقاومت ملی ایفا کرده است.

نویسندگان

رباب نورانی

گروه زبان و ادبیات فارسی،دانشگاه علامه طباطبایی ،تهران،ایران.