ارزیابی ایزوتوپی در شناسایی آب های سازندی در محدوده مطالعاتی هشتگرد

زمینه و هدف: در حال حاضر کلیه منابع آب سطحی محدوده مطالعاتی هشتگرد توسط بند های انحرافی و نهر های حقابه بری مهار شده و منابع آب زیرزمینی آبرفتی به نحو فزاینده ای مورد بهره برداری قرار گرفته اند بطوری که متوسط کسری مخزن بلند مدت ۳۱ ساله آبخوان منطقه ۹۱/۱۷ MCM می باشد؛ لذا شناسایی منابع آب موجود در سازند های سخت شمال محدوده، بعنوان منابع آب جدید جهت تامین نیازهای استراتژیک در آینده امری ضروری می باشد. روش بررسی: نمونه برداری ایزوتوپی جهت بررسی ایزوتوپ های پایدار δ۲H وδ۱۸O در دوره مرطوب (اردیبهشت ۱۴۰۰) از ۱۳ چشمه، یک قنات، چهار ایستگاه بارانسنجی (نمونه باران) در ارتفاع های مختلف و دو نقطه برف در نقاط مرتفع محدوده برداشت گردید و در دوره خشک (آبان ۱۴۰۰) از ۱۴ چشمه و یک قنات نمونه برداری ایزوتوپی به عمل آمد. یافته ها: خط آب جوی محلی محدوده مورد مطالعه با شیب اندکی کمتر نسبت به خط آب جوی جهانی می باشد، زیرا حرکت توده ابر به سمت محل بارش، بارانی را به وجود می آورد که در بخش های پایینی ابر دچار تبخیر شده است. مقادیر دوتریوم در هر دو دوره مرطوب و خشک با افزایش ارتفاع کاهش می یابد. مقدار اکسیژن ۱۸ نیز در دوره مرطوب با افزایش ارتفاع کاهش و در دوره خشک با افزایش ارتفاع افزایش می یابد. اثر ارتفاع برای اکسیژن ۱۸ برای دوره مرطوب و خشک به ترتیب ۰۶/۰- و ۱۳/۰ پر میل در هر ۱۰۰ متر و برای دوتریوم نیز اثر ارتفاع به ترتیب ۲/۰- و ۹/۰- پر میل در ۱۰۰ متر ارتفاع می باشد. بحث و نتیجه گیری: مقادیر دوتریوم در هر دو دوره مرطوب و خشک با افزایش ارتفاع کاهش می یابد. مقدار اکسیژن ۱۸ نیز در دوره مرطوب با افزایش ارتفاع کاهش و در دوره خشک با افزایش ارتفاع افزایش می یابد. اثر ارتفاع برای اکسیژن ۱۸ برای دوره مرطوب و خشک به ترتیب ۰۶/۰- و ۱۳/۰ پر میل در هر ۱۰۰ متر می باشد. برای دوتریوم نیز اثر ارتفاع دوره مرطوب و خشک به ترتیب ۲/۰- و ۹/۰- پر میل در ۱۰۰ متر ارتفاع می باشد. با توجه به گرادیان ارتفاعی ایزوتوپ ها، ارتفاع منطقه تغذیه نقاط نمونه برداری شده تخمین زده شده است. طبق تخمین های انجام شده، هر دو ایزوتوپ تقریبا با هم همخوانی دارد.

کلیدواژه ها:

ایزوتوپ دوتریوم ، خط آب جوی ، آب های سازندی