تحلیل محرک های کلیدی اجرای رویکردهای اقتصاد چرخشی در سامانه مدیریت پسماند کارخانه کمپوست یزد

زمینه و هدف:. کاهش تولید، بازیافت، بازاستفاده، تبدیل به انرژی و دفع پسماند هدف های مدیریت پسماند را تشکیل می دهند. برای دستیابی به این اهداف لازم است که سیاست گذاری، زیرساخت ها، فرهنگ شهروندی و فناوری به صورت هم افزا فعالیت کنند. نوشتار حاضر با تمرکز بر چالش های زیست محیطی کارخانه های کمپوست سازی تمرکز شده است تا با تدوین الگوی مدیریت اثرات زیست محیطی به دنبال ارائه راهکارهای جامع و عملیاتی برای بهینه سازی مدیریت اثرات زیست محیطی این نوع کارخانه ها باشد. روش بررسی: در این پژوهش، کارخانه کمپوست شهر یزد به عنوان مطالعه موردی برگزیده شده و تلاش شده تا با بررسی جامع اثرات زیست محیطی این کارخانه و تحلیل دقیق آنها الگویی مناسب برای مدیریت این اثرات ارائه شود. برای این تحلیل از روش مدل سازی ساختاری تفسیری (ISM) بهره گیری شده است. همچنین برای مشخص شدن اینکه کدام عوامل نقش محرک، کدام یک نقش واسط و کدام یک نقش خروجی و وابسته را ایفا می کنند تحلیل میک مک (MICMAC) به کار گرفته شد. یافته ها: یافته های حاصل از ISM نشان دادند عامل مدیریت منابع آب و هیدرولوژی منطقه و عامل حمایت مالی در سطح پنجم عوامل موثر بر مدیریت اثرات زیست محیطی کارخانه کمپوست شهر یزد قرار داشته و به عنوان پیشران های اصلی و زیربنایی سیستم مدیریت زیست محیطی این کارخانه ها شناخته می شوند. تاثیر مستقیم این دو عامل بر بهینه سازی مصرف انرژی نشان می دهد هرگونه ارتقای کارایی انرژی در کارخانه کمپوست یزد نیازمند مدیریت دقیق منابع آبی و تامین مالی مطمئن است. در این کارخانه، الگوهای تولید انرژی کارآمد پیش نیاز اجرا و تقویت اقدامات مرتبط با بازیافت، حفاظت محیطی، مشارکت اجتماعی و مدیریت بهینه منابع است. این عامل های سطح سوم به طور جمعی بر به طور جمعی بر فرهنگ سازی زیست محیطی تاثیر می گذارند. در نهایت بیشترین میزان تاثیر پذیری در مدل را پنج عامل سطح اول شامل فناوری های پایدار، استانداردهای پایدار، نوآوری در بازیافت، مباحث سیاسی و سلامتی و ایمنی تشکیل می دهند. یافته های MICMACنشان دادند که معیارهای پژوهش در دو خوشه اصلی «وابسته» و «رابط» طبقه بندی می شوند که هر یک واجد معنا و کارکرد خاصی در مدیریت زیست محیطی کارخانه کمپوست یزد هستند. بحث و نتیجه گیری: زیربناهای اصلی عملکرد زیست محیطی کارخانه های کمپوست شهر یزد با ایجاد زنجیره ای از اثرها از بهینه سازی مصرف انرژی آغاز می شوند و سپس از طریق اثرگذاری بر عوامل ساختاری، مدیریتی و اجتماعی سطح سوم، فرهنگ زیست محیطی را شکل داده و در نهایت به نتایج کلیدی و عملیاتی در سطح کارخانه ختم می شوند. برای بهبود معیارهای وابسته باید معیارهای رابط و پیشران تقویت شوند. معیارهای رابط به دلیل موقعیت حساس خود در شبکه علت و معلول، مهم ترین حوزه های مداخله هستند.

کلیدواژه ها:

پسماند ، مدیریت زیست محیطی ، مدل سازی ساختاری تفسیری ، شهر یزد.