تحلیل ارتباط بین رشد اقتصادی، تجارت بین الملل و محیط زیست در کشورهای منطقه MENA: روش پانل برداری خودرگرسیو (PVAR)

زمینه و هدف: فعالیت های صنعتی، رشد اقتصادی و گسترش تجارت بین الملل از عوامل اصلی افزایش انتشار کربن دی اکسید در کشورهای در حال توسعه هستند؛ با این حال، اثربخشی مقررات محیط زیستی وضع شده برای کنترل این آلودگی و دستیابی به رشد پایدار همچنان مورد بحث است. از این رو، هدف این پژوهش بررسی اثرات متقابل رشد اقتصادی، تجارت بین الملل و مقررات محیط زیستی بر انتشار کربن دی اکسید در ۱۷ کشور عضو منطقه منا طی دوره ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۳ است. روش بررسی: تحقیق حاضر از نوع کاربردی - توسعه ای بوده؛ رویکردی توصیفی - تحلیلی و با استفاده از داده های پانلی ۱۷ کشور منتخب منطقه منا در بازه زمانی ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۳ انجام شده است. به منظور تحلیل روابط پویا و بررسی اثرات متقابل میان متغیرهای رشد اقتصادی، تجارت بین الملل، مقررات محیط زیستی و انتشار کربن دی اکسید، از الگوی پانل برداری خودرگرسیو (PVAR) استفاده شد. این روش امکان بررسی همزمان روابط علی و واکنش متغیرها به شوک های وارده را فراهم می کند. یافته ها: نتایج برآورد مدل نشان می دهد که در بلندمدت، رشد اقتصادی تحت تاثیر متغیرهای مختلفی قرار دارد. تجارت بین الملل (TRADE) تاثیر معناداری بر رشد اقتصادی نداشته است. از سوی دیگر، آلودگی محیط زیست تاثیر منفی و معناداری به میزان ۱۴۴/۰- بر رشد اقتصادی داشته است. شاخص توسعه انسانی و بیکاری نیز تاثیر منفی و معنادار به میزان ۷۵۹/۰- و ۳۹۰/۱- بر رشد اقتصادی داشته در حالی که سرمایه گذاری مستقیم خارجی تاثیر مثبت و معناداری به میزان ۳۷۷/۰ بر رشد اقتصادی داشته است. بحث و نتیجه گیری: بر اساس یافته ها، در کشورهای منطقه منا رشد اقتصادی همچنان با الگوی مصرف انرژی و تولید آلاینده همراه است و سیاست های محیط زیستی موجود از کارایی کافی برای کاهش محسوس آلودگی برخوردار نیستند. بنابراین، اتخاذ رویکردهای مکمل نظیر توسعه فناوری های پاک، اصلاح ساختار انرژی و هم سوسازی سیاست های تجاری با اهداف محیط زیستی برای تحقق رشد پایدار ضروری به نظر می رسد.

کلیدواژه ها:

انتشار دی اکسید کربن ، رشد اقتصادی ، تجارت بین الملل ، مقررات زیست محیطی ، مدل پانل برداری خودرگرسیو