تحلیل نظام حقوقی تبلیغات ایران؛ مبانی فقه اسلامی، اصول حقوق داخلی و استانداردهای بین المللی
محل انتشار: فصلنامه علوم خبری، دوره: 15، شماره: 2
سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 20
فایل این مقاله در 26 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_MJNS-15-2_011
تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405
چکیده مقاله:
هدف: این پژوهش با هدف تحلیل هنجاری–انتقادی نظام تنظیم گری تبلیغات ایران در قالب یک چارچوب تحلیلی سه لایه (شامل مبانی فقه اسلامی، اصول حقوق داخلی و استانداردهای بین المللی) انجام شده است. هدف اصلی این مطالعه، واکاوی میزان انسجام مفهومی، شفافیت هنجاری و ظرفیت تنظیمی دو سند مبنایی کشور در صیانت از حقوق مخاطب، تقویت پیش بینی پذیری حقوقی و سنجش میزان همگرایی هنجاری آن ها با معیارهای نوین جهانی(نظیر پاسخ گویی و اصل تناسب) است.روش پژوهش: این پژوهش با روش تحلیل محتوای کیفی و رویکرد هنجاری–انتقادی انجام شده است. پیکره تحلیل شامل دو سند کلیدی «آیین نامه تاسیس و نظارت بر نحوه کار و فعالیت کانون های آگهی و تبلیغاتی (۱۳۵۸)» و «سیاست ها و ضوابط حاکم بر تبلیغات محیطی (۱۳۸۸)» است. داده ها پس از استخراج و کدگذاری، در سه سطح فقهی، حقوق داخلی و استانداردهای بین المللی، با تمرکز بر شناسایی هم سویی ها، تعارض ها و شکاف های تنظیمی تحلیل شدند.یافته ها: یافته های پژوهش نشان می دهد که هرچند برخی مقررات تبلیغات با اصول فقهی و حقوقی هماهنگی نسبی دارند، اما در بخش قابل توجهی از آن ها ابهام در تعاریف، پراکندگی ساختار تنظیمی، فقدان شاخص های عینی، ضعف در انسجام هنجاری، نبود شاخص های عینی و ناکارآمدی برخی سازوکارهای نظارتی و فاصله با استانداردهای جهانی مشاهده می شود. همچنین مشخص شد که این نظام تنظیمی در مواجهه با واقعیت های پساپلتفرمی نظیر تبلیغات الگوریتمی، هدف گذاری داده محور و معماری فریبکارانه طراحی (الگوهای تاریک) با خلا جدی تقنینی و تنظیمی روبه رو است. بر این اساس، مسئله اصلی نظام تنظیم گری تبلیغات ایران نه صرفا فقدان مقررات، بلکه ضعف در انسجام میان مبانی هنجاری، صورت بندی حقوقی، سازوکارهای اجرایی و الزامات نوظهور فضای دیجیتال است.نتیجه گیری: برای ارتقای کارآمدی نظام تبلیغات ایران، لازم است چارچوبی تلفیقی و سه سطحی مبتنی بر مبانی فقهی، حقوق داخلی و معیارهای بین المللی طراحی و در مقررات گذاری اعمال شود؛ چرا که مسئله مرکزی، نه تعارض مبانی ارزشی بلکه گسست ساختاری در ترجمان این اصول به قواعد عملیاتی است. با این حال، محدود بودن دامنه تحلیل به اسناد رسمی و عدم بررسی رویه های اجرایی و تفاسیر قضایی، از محدودیت های این پژوهش به شمار می رود. پژوهش حاضر با ارائه یک چارچوب تحلیلی سه لایه مشخص و پیشنهادهای عملیاتی، می کوشد مسیر اصلاح مقررات تبلیغات را در جهت شفافیت بیشتر، رعایت حقوق مخاطب و انطباق با ارزش های اسلامی روشن سازد.
کلیدواژه ها:
نویسندگان
سید حسین حسینی
دانشجوی دکتری مدیریت رسانه، گروه مدیریت رسانه، دانشکده علوم ارتباطات، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. رایانامه: ettahedou@gmail.com
رضا صابری
نویسنده مسئول، استادیار، گروه روابط عمومی، دانشکده علوم ارتباطات، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. رایانامه: r.saberi@atu.ac.ir
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :