بازخوانی رویکرد تربیتی یوسف(ع) در مواجهه با برادران و بازداشت بنیامین بر اساس همبستگی آیات ۱۵ و ۸۹ سوره یوسف

در سوره یوسف(ع) پس از ماجرای چاه، یوسف(ع) به کنعان باز نمی گردد و در ادامه نیز خود را به برادران معرفی نمی کند؛ بلکه سه ماجرای تامل برانگیز جعل بضاعت،زمینه سازی تهمت دزدی و درنهایت بازداشت بنیامین را شخصا سامان دهی می کند. پژوهش حاضر به بررسی هدف یوسف(ع) از این نوع مواجهه می پردازد. این تحقیق با روش توصیفی-تحلیلی و با بررسی دونقطه عطف روایت، یعنی آیات۱۵و۸۹ درصدد است حکمت رفتارهای یوسف(ع) را تبیین نماید. یافته های پژوهش بر اساس فهم همبسته ی این دو آیه نشان می دهد که آیه ۱۵(لتنبئنهم بامرهم هذا وهم لایشعرون) نه صرفا وعده ای آرامش بخش، بلکه ماموریتی تربیتی است و یوسف(ع) برای انجام این ماموریت، از بازگشت یا معرفی خویش خودداری کرده و در ادامه پس از ایجاد زمینه انجام این ماموریت در آیه ۵۸، فرآیند بازداشت بنیامین را سامان می دهد. هدف یوسف(ع) آن است که برادرانش در فرآیندی تدریجی و عملی، قبح گناهی که ساده انگاشته بودند(آیه۹) را به طور کامل درک کنند. روش یوسف(ع) در انجام این ماموریت، به واسطه تامل در سبک روایت گری قرآن کریم در داستان بنیامین قابل فهم است. قرآن کریم در این داستان الگوهای روایی را به کار بسته که داستان جدایی خود یوسف(ع) را برای خواننده تداعی می کند و از این طریق نشان می دهد که یوسف(ع) ماموریت تربیتی خویش را با استفاده از«بازسازی موقعیت گناه برادران» در داستان بنیامین، به انجام رسانده است. در پرتو این تحلیل منسجم از کل روایت، نقش تربیتی-توحیدی یعقوب(ع) و برادر بزرگ، مساله تهمت سرقت به بنیامین، مفهوم «حاجت نفس» یعقوب(ع) و مراد از علم تاویل احادیث آشکارتر می شود.

کلیدواژه ها:

سوره یوسف ، تفسیر تربیتی ، انسجام قرآن ، تداعی معانی ، تهمت سرقت بنیامین