عوامل موثر بر ارتقای کسب و کارهای کشاورزی: مطالعه موردی کشاورزان کارآفرین خرد و بزرگ مقیاس در استان کهگیلویه و بویراحمد
سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 28
فایل این مقاله در 23 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_JEA-13-1_003
تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405
چکیده مقاله:
چکیده مبسوط
مقدمه و هدف: بخش کشاورزی، محور امنیت غذایی و محرک اصلی توسعه اقتصادی بسیاری از کشورها از جمله ایران است. این بخش در ایران منبع اصلی مواد خام صنایع تبدیلی و همچنین صادرات غیر نفتی است و نقشی کلیدی در اقتصاد ملی دارد. با وجود اهمیت حیاتی این بخش، کشاورزی ایران با چالش های جدی از جمله رشد جمعیت، کمبود منابع آب و خاک، تغییرات اقلیمی، آلودگی محیط زیست و رقابت شدید در بازارهای جهانی روبهروست. کارآفرینی کشاورزی، راهکاری کلیدی برای غلبه بر چالش های کشاورزی است که با ایجاد مشاغل نو و ارائه خدمات به سایر کشاورزان، مانند مشاوره تخصصی، خدمات مکانیزاسیون و ارائه تجهیزات مناسب، به تنوع تولید، افزایش درآمد، بهبود کیفیت زندگی روستاییان، توانمندسازی جوانان، کاهش مهاجرت و فقر و در نهایت توسعه پایدار میانجامد. با این حال، فعالیت بیشتر کارآفرینان کشاورزی در استان کهگیلویه و بویراحمد در سطح خرد آن ها را با محدودیت هایی در دسترسی به بازار، فناوری، سرمایه و شبکه های حمایتی مواجه ساخته است. این محدودیتها باعث ضعف رقابت پذیری، عدم پایداری اقتصادی و وابستگی به کمک های دولتی می شوند. در مقابل، کارآفرینان بزرگ مقیاس با داشتن قدرت تصمیم گیری مستقل، استفاده از فناوری های نوین، دسترسی به بازارهای گسترده و مدیریت حرفه ای، در مواجهه با چالش های بخش کشاورزی موفق تر هستند. لذا، افزایش مقیاس کسب و کار کارآفرینان کشاورزی می تواند به عنوان یک راهبرد کلیدی برای توسعه اقتصادی و اجتماعی روستایی مطرح شود. با توجه به فقدان مطالعات کافی در خصوص عوامل موثر بر مقیاس این کسب و کارها، به ویژه در مناطق محروم مانند استان کهگیلویه و بویراحمد که علیرغم برخورداری از ظرفیتهای نیروی انسانی، منابع طبیعی و پیشینه غنی فرهنگی دارای نرخ بالای بیکاری است، این پژوهش به شناسایی عوامل موثر بر توسعه مقیاس فعالیت در کسب و کارهای کشاورزان کارآفرین (خرد مقیاس و بزرگ مقیاس) و ارائه راهکارهایی جهت بهبود وضعیت آنان در این استان می پردازد.
مواد و روش ها: این پژوهش با استفاده از روش پیمایشی انجام شد. جامعه آماری شامل ۹۰ بهره بردار کارآفرین بود که از طریق روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای با انتساب متناسب، ۷۳ نفر (۶۱ بزرگ مقیاس و ۱۲ خرد مقیاس) به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه محقق ساخته ای بود که روایی آن با نظر متخصصان این حوزه تایید شد. پایایی پرسشنامه با استفاده از پیش آزمون و محاسبه ضریب آلفای کرونباخ تایید گردید. جهت تایید ساختار عاملی متغیرهای بستر حمایتی و دسته بندی گویه ها در زیرمولفه های مناسب، از تحلیل عاملی اکتشافی استفاده شد. داده ها با استفاده از تحلیل تشخیصی و تحلیل مسیر، جهت تحلیل عوامل موثر بر مقیاس کسب و کار کارآفرینان مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.
یافته ها: در این پژوهش، با استفاده از تحلیل تشخیصی، عوامل تمایزدهنده ی کشاورزان کارآفرین خرد و بزرگ مقیاس مورد بررسی قرار گرفتند. ارزش محصول (ضریب استاندارد ۰/۶۸)، دانش (۰/۶۶) و دسترسی به فناوری (۰/۵۰) بیشترین تاثیر مثبت را بر مقیاس بزرگ تر کسب و کار داشتند. متغیرهای انگیزش (۰/۳۷) و مهارت (۰/۱۵) نیز در رده های بعدی قرار گرفته اند. برعکس، بستر حمایتی (۰/۴۹-)، بازار محور بودن (۰/۲۴-)، و رابطه تعاملی با مشتری (۰/۱۹-)، خلاقیت (۰/۱۱-) و فشار اجتماعی (۰/۰۶-) با مقیاس کسب و کار تاثیر منفی داشتند. یافته ها نشان می دهند که کشاورزان بزرگ مقیاس، محصولات با ارزش تر تولید می کنند و از دانش، مهارت، انگیزه و دسترسی به فناوری بیشتری برخوردارند. در مقابل، کشاورزان خرد مقیاس تحت تاثیر فشارهای اجتماعی بیشتر، روابط تعاملی ضعیف تر با مشتریان، عملکرد ضعیف تر در بازارمحوری، و دسترسی محدودتر به بازارهای بزرگ تر قرار دارند. همچنین، آن ها خلاقیت کمتری دارند و از بستر حمایتی ضعیف تری برخوردارند. ماتریس ساختاری نیز تایید می کند که ارزش محصول و دسترسی به فناوری از مهم ترین عوامل تمایز هستند.
نتیجه گیری: تحلیل یافته های پژوهش نشان داد که عوامل ارزش محصول، دانش و دسترسی به فناوری به ترتیب مهم ترین متغیرهای تمایزدهنده بین کشاورزان کارآفرین خرد مقیاس و بزرگ مقیاس در استان کهگیلویه و بویراحمد هستند. بنابراین، برای توسعه مقیاس کسب و کار کارآفرینان کشاورزی، راهکارهایی هم چون، افزایش ارزش افزوده محصول برنج از طریق فعالیت در واحد های فرآوری و بسته بندی، استفاده از تکنیک های کشت بدون خاک و افزایش کیفیت محصولات از طریق گواهی های استاندارد در واحدهای گلخانه، افزایش دسترسی به ماشین آلات کشاورزی هوشمند از طریق تسهیلات دولتی در بخش باغداری، ایجاد شبکه های یادگیری مشترک و استفاده از سامانه های مدیریت دامپروری دیجیتالی در بخش دامداری توصیه میگردد. همچنین، استفاده از فناوری های کم هزینه و کاربردی در میان کارآفرینان خرد مقیاس، استفاده از فناوری های کم هزینه و کاربردی، حمایت های آموزشی و مالی، ایجاد فرصت های مشترک با کارآفرینان بزرگ مقیاس و در میان کارآفرینان بزرگ مقیاس، سرمایه گذاری در نوسازی ماشین آلات و اتوماسیون کشاورزی، توسعه برندهای محلی و صادراتی و همکاری با دانشگاه ها و مراکز تحقیقاتی توصیه میشود.
کلیدواژه ها:
Agricultural entrepreneurship ، Business scale ، Discriminant analysis ، Large-scale entrepreneur ، Path analysis ، Small-scale enterprise ، تحلیل تشخیصی ، تحلیل مسیر ، کارآفرینی کشاورزی ، کسب و کار خرد مقیاس ، کارآفرین بزرگ مقیاس ، مقیاس کسب و کار
نویسندگان
مریم شریف زاده
Department of Rural Development Management, Faculty of Agriculture, Yasouj University, Yasouj, Iran
خداعفو راشدنسب
Department of Rural Development Management, Faculty of Agriculture, Yasouj University, Yasouj, Iran
ویدا علی یاری
Department of Rural Development Management, Faculty of Agriculture, Yasouj University, Yasouj, Iran
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :