اولویت بندی عوامل موثر بر توسعه کسب و کار خانگی مرتبط با حوزه غذا و فرآوری محصولات کشاورزی (مورد مطالعه: شهر کوچصفهان، استان گیلان)
سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 30
فایل این مقاله در 17 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_JEA-13-1_006
تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405
چکیده مقاله:
چکیده مبسوط
مقدمه و هدف: در نظریه های نوین توسعه، فعالیت های اقتصادی خرد مبتنی بر واحدهای خانگی به عنوان یکی از سازوکارهای کلیدی در تحقق رشد فراگیر، تاب آوری اقتصادی و کاهش نابرابری های منطقه ای مطرح شده اند. این فعالیت ها به ویژه در حوزه تولید و فرآوری محصولات غذایی، به دلیل اتکاء به منابع بومی، انعطاف پذیری ساختاری و قابلیت ادغام در زنجیره های ارزش محلی، از ظرفیت بالایی برای ایجاد اشتغال پایدار و ارتقای امنیت معیشتی برخوردارند. این نوع فعالیت ها می توانند علاوه بر ایجاد درآمد خانوار، زمینه استفاده بهتر از مهارت های فردی، سرمایه اجتماعی و ظرفیت های کشاورزی موجود را فراهم سازند. با این حال، پویایی و بقای این واحدها تابع برهم کنش پیچیده ای از عوامل اقتصادی، اجتماعی، نهادی و دانشی است که در قالب پیشران های توسعه قابل تبیین هستند. شکاف پژوهشی موجود در زمینه اولویت بندی نظام مند این پیشران ها در مقیاس های محلی، ضرورت انجام پژوهش حاضر را برجسته می سازد. بر این اساس، هدف اصلی پژوهش، شناسایی، ساختاربندی و وزن دهی پیشران های موثر بر توسعه این فعالیت ها با بهره گیری از رویکردهای تصمیم گیری چندمعیاره فازی است. دستاوردهای این پژوهش می توانند تصویری دقیق تر از نیازهای واقعی فعالان این حوزه ارائه کنند و مبنایی را برای طراحی برنامه های حمایتی متناسب با شرایط محلی فراهم آورند.
مواد و روش ها: این پژوهش از حیث هدف، کاربردی- توسعه ای و از نظر روش شناسی در زمره پژوهش های توصیفی- تحلیلی مبتنی بر رویکرد کمی قرار می گیرد. جامعه آماری شامل ۴۰ نفر از کنشگران فعال در حوزه تولیدات خانگی مرتبط با مواد غذایی و فرآوری محصولات کشاورزی بود که به دلیل محدود بودن حجم جامعه، از روش تمام شماری استفاده شد. انتخاب این جامعه آماری سبب شد تا دیدگاه افراد درگیر با فعالیت های واقعی تولید، فروش و مدیریت کسب و کارهای خانگی به طور مستقیم در فرایند تحلیل وارد شود. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه محقق ساخته بود که بر اساس تلفیق مبانی نظری و پیشینه پژوهش طراحی گردید و روایی محتوایی آن توسط خبرگان دانشگاهی و متخصصان حوزه کارآفرینی تایید شد. در گام الگو سازی، پیشران ها در قالب یک ساختار سلسله مراتبی شامل پنج معیار اصلی و ۱۶ زیرمعیار سازمان دهی شدند. به منظور استخراج وزن نسبی و تعیین اولویت پیشران ها، از تجزیه و تحلیل نسبت ارزیابی وزنی تدریجی فازی (FSWARA) استفاده شد که قابلیت لحاظ کردن عدم قطعیت و قضاوت های ذهنی خبرگان را در محیط های تصمیم گیری پیچیده فراهم می سازد. به کارگیری منطق فازی در این پژوهش از آن جهت اهمیت داشت که بسیاری از ارزیابی های مرتبط با توسعه کسب و کارهای خانگی ماهیتی ذهنی، نسبی و وابسته به تجربه کنشگران دارند.
یافته ها: در بین معیارها، "بازاریابی و فروش" با بالاترین اهمیت نسبی (۲۱/۵۲ درصد) در اولویت نخست قرار دارد که بیانگر جایگاه ویژه سازوکارهای دسترسی به بازار، تبلیغات دیجیتال و سکوهای فروش برخط در موفقیت این کسب وکار ها است. پس از آن، معیار "آموزش" در رتبه دوم و معیار "اقتصاد" در رتبه سوم اهمیت قرار گرفتند. معیار "اجتماعی و فرهنگی" با اهمیت نسبی ۱۹/۸۲ درصد و "قانونی و نهادی" با اهمیت نسبی ۱۷/۵۴ درصد در رتبه های چهارم و پنجم قرار گرفتند. در سطح زیرمعیارها، در بعد بازاریابی، "توانایی و مهارت های تبلیغات و بازاریابی دیجیتال" با اهمیت نسبی ۳۴/۶۸ درصد به عنوان اولویت نخست شناخته شد که در افزایش دسترسی به مشتریان و ارتقای رقابت پذیری بسیار حائز توجه است. در بعد اقتصادی، "دسترسی به بازارهای هدف شهری و منطقه ای" نسبت به سایر مولفه ها از اهمیت بیشتری برخوردار بود و حتی بر تامین مالی برتری نسبی نشان داد. در بعد آموزشی نیز "سطح تحصیلات" با اهمیت نسبی ۲۵/۳۷ درصد و "آشنایی با استانداردهای بهداشتی و ایمنی" با اهمیت نسبی ۲۵/۱۰ درصد بیشترین نقش را در ارتقای کیفیت و پذیرش بازار دارند. همچنین، در ابعاد اجتماعی و نهادی، اگرچه وزن معیار مرتبط پایین تر بود، اما مولفه هایی نظیر "حمایت خانوادگی و اجتماعی از کسب و کار" و " دسترسی و پوشش مناسب انواع بیمه های مرتبط با کسب و کار" به ترتیب با اهمیت نسبی ۳۵/۰۷ درصد و ۳۵/۳۷ درصد، به عنوان عوامل کلیدی در کاهش ریسک و افزایش پایداری فعالیت ها شناسایی شدند. به طور کلی، سهم تجمعی سه معیار نخست بیش از ۶۲ درصد برآورد شد که نشان دهنده تمرکز اصلی پیشران ها بر ابعاد بازار، آموزش و اقتصاد است.
نتیجه گیری: یافته های این پژوهش نشان می دهند که توسعه پایدار کسب و کارهای خانگی در حوزه غذا و فرآورده های کشاورزی، مستلزم اتخاذ رویکردی سیستمی و یکپارچه در سیاست گذاری و برنامه ریزی است. تمرکز یک بعدی بر حمایت های مالی یا مداخلات کوتاه مدت، فاقد کارایی لازم در ایجاد مزیت رقابتی پایدار است. در مقابل، تقویت هم افزایی میان ابعاد مختلف شامل توسعه سرمایه انسانی، تسهیل دسترسی به بازار، ارتقای زیرساخت های دیجیتال و بهبود محیط نهادی، می توانند به شکل گیری یک اکوسیستم کارآفرینانه پویا منجر شوند. از منظر نظری، نتایج پژوهش موید کارآمدی تلفیق چارچوب معیشت پایدار و رویکرد توسعه درون زا در تبیین پویایی این نوع فعالیت ها هستند. از منظر کاربردی، سیاست گذاران می توانند با طراحی مداخلات هدفمند در حوزه آموزش مهارت های تخصصی، توسعه بسترهای تجارت الکترونیک، تسهیل پیوند با بازارهای محلی و فرامحلی و گسترش پوشش های حمایتی، زمینه ارتقای بهره وری و پایداری این فعالیت ها را فراهم آورند. همچنین، توجه به سرمایه اجتماعی و سازوکارهای حمایتی غیررسمی می تواند نقش مکملی در افزایش تاب آوری و کاهش ریسک شکست ایفا نماید که در نهایت، حرکت به سوی یک الگوی توسعه بازارمحور مبتنی بر دانش و فناوری، به عنوان مسیر بهینه برای ارتقای عملکرد کسب و کارهای خانگی مرتبط با حوزه غذا و فرآوری محصولات کشاورزی را اثربخش می سازد.
کلیدواژه ها:
Empowerment ، Fuzzy Step-wise Weight Assessment Ratio Analysis (FSWARA) ، Home-Based Business ، Local Value Chains ، Women's Entrepreneurship ، کسب و کار خانگی ، زنجیره ارزش محلی ، توانمندسازی ، تجزیه و تحلیل نسبت ارزیابی وزنی تدریجی فازی (FSWARA) ، کارآفرینی زنان
نویسندگان
زهرا فردپور شیرایه
Department of Agricultural Economics, Faculty of Agricultural Sciences, University of Guilan, Rasht, Iran
محمد کاوسی کلاشمی
Department of Agricultural Economics, Faculty of Agricultural Sciences, University of Guilan, Rasht, Iran
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :