تحلیل ناپارامتریک عوامل موثر بر توسعه گردشگری کشاورزی در استان کرمان

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 23

فایل این مقاله در 17 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_JEA-13-1_011

تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405

چکیده مقاله:

چکیده مبسوط مقدمه و هدف: امروزه بسیاری از کشورها به‎ منظور دستیابی به رشد پایدار و با ثبات، صنعت گردشگری را در زمره برنامه ‎های استراتژیک توسعه خود قرار داده ‎اند. در این میان، گردشگری کشاورزی یکی از اشکال مختلف گردشگری است که می ‎تواند به ‎عنوان مکمل فعالیت ‎های کشاورزی نقش موثری در کاهش ریسک کشاورزان داشته باشد. جذابیت فعالیت ‎های کشاورزی برای گردشگران، علاوه بر توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مناطق کشاورزی، منجر به ایجاد فرصت ‎های شغلی و تنوع درآمدی در بخش کشاورزی می ‎گردد، که در نهایت به تقویت تاب ‎آوری کشاورزان در برابر تکانه ‎های طبیعی و نوسان ‎های بازار منجر خواهد شد. استان کرمان به ‎دلیل داشتن ویژگی ‎های منحصر به فرد تاریخی، فرهنگی و طبیعی، از قطب‎ های اصلی گردشگری ایران محسوب می‎ شود. این استان با در برگرفتن بیش از ۱۱ درصد از وسعت ایران، پهناورترین استان کشور است و با دارا بودن ۱۰ اثر ثبت شده در میراث جهانی یونسکو، ۴۱ منطقه گردشگری و بیش از ۹۱ اثر طبیعی و تاریخی، از ظرفیت ویژه ‎ای در گردشگری برخوردار است. کرمان به ‎دلیل دارا بودن اقلیم متنوع و تولید حدود ۷۰ نوع محصول کشاورزی و داشتن بیش از ۱۵ درصد باغات کشور، قطب مهم کشاورزی در کشور نیز به ‎شمار می ‎رود. علی‎رغم محدودیت ‎های شدید منابع آبی، این استان توانسته است با تکیه بر کشاورزی استراتژیک و صادرات محور، نقش کلیدی در اقتصاد ملی ایفا نماید. با توجه به ماهیت چندبعدی کشاورزی، ارزیابی این بخش تنها بر مبنای شاخص‎ های سنتی نظیر تولید و اشتغال کافی نیست، بلکه باید ابعادی مانند حفاظت از محیط زیست، ارزش‎ های فرهنگی-معنوی و پتانسیل ‎های تفریحی را نیز مورد توجه قرار داد. با توجه به این ظرفیت ‎ها، گردشگری کشاورزی می ‎تواند بستری نوین برای توسعه پایدار در این استان باشد، بنابر این، هدف پژوهش حاضر شناسایی و رتبه ‎بندی عوامل موثر بر توسعه گردشگری کشاورزی در استان کرمان، با استفاده از تحلیل ناپارامتریک سلسله مراتبی فازی است. مواد و روش ها: پژوهش حاضر از لحاظ هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، دارای رویکرد ترکیبی است. برای دستیابی به هدف پژوهش، ۲۸ خبره در حوزه ‎های گردشگری و کشاورزی در استان کرمان، شامل کارشناسان و فعالان این حوزه ‎ها و اساتید دانشگاهی، به روش هدفمند در سال ۱۴۰۴ انتخاب شدند. فرایند پژوهش در دو مرحله اجرا گردید. در مرحله نخست، از طریق مرور مطالعات پیشین و انجام مصاحبه با خبرگان، عوامل موثر بر توسعه گردشگری کشاورزی شناسایی و بومی سازی شدند. در مرحله دوم، عوامل شناسایی شده با استفاده از ابزار پرسشنامه و با به‎ کارگیری ماتریس مقایسات زوجی و روش تحلیل سلسله‎ مراتبی فازی، رتبه ‎بندی شدند. جهت تحلیل داده ‎ها از نرم ‎افزارهای آماری Excel، Spss و Expert choice استفاده شد. یافته ‎ها: نتایج مطالعه نشان دادند که ابعاد اصلی توسعه گردشگری کشاورزی در استان کرمان از اولویت اول تا چهارم به ‎ترتیب شامل ابعاد کالبدی-نهادی، محیطی، اقتصادی و اجتماعی بودند. بعد از اولویت ‎بندی ابعاد اصلی، معیارها و زیرمعیارها رتبه ‎بندی شدند. در بعد کالبدی-نهادی، «معیار زیرساخت‎ های توسعه گردشگری کشاورزی» با تمرکز بر خدمات زیرساختی، مدیریت مصرف آب و ظرفیت پذیرش گردشگر، رتبه اول را به خود اختصاص داد. در بعد محیطی؛ «معیار جاذبه ‎های منطقه» با تاکید بر فاصله مناطق کشاورزی از مناطق شهری، «معیار کیفیت محیط زیست» با تاکید بر بهداشت محیط و «معیار منظر کشاورزی» با تمرکز بر خشکسالی و فرسایش، به ‎ترتیب در رتبه ‎های اول تا سوم قرار گرفتند. در بعد اقتصادی، «معیار خدمات اقامت و غذا» با تاکید بر وجود این خدمات در نزدیکی مزارع و «معیار ساختار اقتصادی منطقه» با تمرکز بر تقاضای گردشگری کشاورزی، رتبه ‎های برتر بودند. در نهایت در بعد اجتماعی، «خدمات امنیتی و خدمات فرهنگی»، رتبه‎ های اول و دوم را به خود اختصاص دادند. نتیجه ‎گیری: علی ‎رغم وجود مزایای گوناگون گردشگری کشاورزی برای کشاورزان و گردشگران، در استان کرمان گردشگری کشاورزی توسعه چندانی نداشته است. نتایج حاصل از رتبه ‎بندی زیرمعیارها، معیارها و ابعاد مختلف گردشگری کشاورزی نشان می ‎دهد، وجود خدمات زیرساختی و ارتباطی از جمله وجود جاده‎ های مناسب و شبکه اینترنت و تلفن در مناطق هدف، از مهمترین عوامل موثر بر توسعه گردشگری کشاورزی هستند. بر این اساس، پیشنهاد می ‎شود که سیاست‎گذاران حوزه ‎های گردشگری و کشاورزی با تمرکز بر ارتقای این زیرساخت ‎ها، بستر لازم برای تسهیل دسترسی به مناطق گردشگری و افزایش جذب گردشگر را فراهم نمایند. اولویت بالای معیار امنیت مناطق کشاورزی برای ساکنان و گردشگران، نشان دهنده اهمیت این معیار برای هر دو گروه ذینفعان است. بر این اساس، علاوه بر تامین امنیت توسط نهادهای ذی‎ربط، مشارکت افراد بومی در ارتقای امنیت مناطق کشاورزی، می ‎تواند گامی موثر در توسعه گردشگری کشاورزی محسوب شود. برنامه ‎ریزی و بسترسازی جهت جذب سرمایه ‎گذاران بخش خصوصی در فعالیت‎ های گردشگری کشاورزی به ‎ویژه در مناطق کشاورزی نزدیک به مراکز شهری، فرصتی استراتژیک برای کارآفرینی، افزایش درآمد و کاهش مهاجرت به شمار می ‎رود. با توجه به نقش تعیین ‎کننده جاذبه ‎های منطقه در جذب گردشگر، تنوع ‎بخشی به این جاذبه ‎ها، از طریق برگزاری رویدادهای فرهنگی و ورزشی خاص، نیازمند برنامه ‎ریزی هدفمند است. همچنین، بهبود خدمات رفاهی اعم از اقامت و غذا و آموزش مفاهیم گردشگری کشاورزی به کشاورزان و گردشگران، از الزامات توسعه در این زمینه است.

نویسندگان

مریم ضیاآبادی

گروه جهانگردی و هتلداری، دانشکده گردشگری، مجتمع آموزش عالی بم، بم، ایران

سلیمه قنبری

Department of Tourism and Hospitality, Faculty of Tourism, Bam Higher Education Complex, Bam, Iran

لیلا جلال آبادی

Department of Tourism and Hospitality, Faculty of Tourism, Bam Higher Education Complex, Bam, Iran

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • Ahmadi, M. A. S., Shirmohammadi, Y., Amini, M. T., & ...
  • Amiri Dowrhooni, G., Torabi Farsani, N., Farhadi Uonaki, M., & ...
  • Ammirato, S., Felicetti, A. M., Raso, C., Pansera, B. A., ...
  • Baipai, R., Chikuta, O., Gandiwa, E., & Mutanga, C. N. ...
  • Bazrafshan, M., & Samani, S. (۲۰۱۹). Factors influencing the development ...
  • Brune, S., Knollenberg, W., Stevenson, K. T., Barbieri, C., & ...
  • Chang, D.-Y. (۱۹۹۶). Applications of the extent analysis method on ...
  • Chiodo, E., Fantini, A., Dickes, L., Arogundade, T., Lamie, R. ...
  • Daliri, H. (۲۰۲۱). The role of agritourism on the development ...
  • Henzel, A., dos Anjos, F. S., & Guarino, E. D. ...
  • Hesam, M., & Mahmoodi Chenari, H. (۲۰۲۳). The effects of ...
  • Karimi, S. (۲۰۲۱). The Study of Villagers Life Quality Impact ...
  • Lupi, C., Giaccio, V., Mastronardi, L., Giannelli, A., & Scardera, ...
  • Mahmoodi, M., Roman, M., & Prus, P. (۲۰۲۲). Features and ...
  • Mironkina, A. Y., Kharitonov, S., Podkovyrov, I. Y., Zueva, V. ...
  • Panca, C. M. A., Arévalo, J. E. S. C., & ...
  • Ranjbar, S., Mehdizadeh, H., & Shiri, N. (۲۰۲۴). Identifying and ...
  • Sangnak, D. (۲۰۲۵). Sustainable tourism development in Thailand: The role ...
  • Saunders, M., Lewis, P., & Thornhill, A. (۲۰۰۳). Research methods ...
  • Sgroi, F., Donia, E., & Mineo, A. M. (۲۰۱۸). Agritourism ...
  • Soleimani, S., & Momeni, S. (۲۰۲۲). Agritourism: A Strategy in ...
  • Vital, K., Uladzimir, G., Alena, P., & Ina, S. (۲۰۲۰). ...
  • Zadeh, L. A. (۱۹۹۶). Towards a theory of fuzzy systems. ...
  • Ziaabadi, M., & Ghanbari, S. (۲۰۲۲). Strategic planning of agricultural ...
  • Ziaabadi, M., Mehrjerdi, M., Jalaee, S. A., & Boshrabadi, H. ...
  • Ammirato, S., Felicetti, A. M., Raso, C., Pansera, B. A., ...
  • Baipai, R., Chikuta, O., Gandiwa, E., & Mutanga, C. N. ...
  • Bazrafshan, M., & Samani, S. (۲۰۱۹). Factors influencing the development ...
  • Brune, S., Knollenberg, W., Stevenson, K. T., Barbieri, C., & ...
  • Chang, D.-Y. (۱۹۹۶). Applications of the extent analysis method on ...
  • Chiodo, E., Fantini, A., Dickes, L., Arogundade, T., Lamie, R. ...
  • Daliri, H. (۲۰۲۱). The role of agritourism on the development ...
  • Hesam, M., & Mahmoodi Chenari, H. (۲۰۲۳). The effects of ...
  • Karimi, S. (۲۰۲۱). The Study of Villagers Life Quality Impact ...
  • Lupi, C., Giaccio, V., Mastronardi, L., Giannelli, A., & Scardera, ...
  • Mahmoodi, M., Roman, M., & Prus, P. (۲۰۲۲). Features and ...
  • Mironkina, A. Y., Kharitonov, S., Podkovyrov, I. Y., Zueva, V. ...
  • Panca, C. M. A., Arévalo, J. E. S. C., & ...
  • Ranjbar, S., Mehdizadeh, H., & Shiri, N. (۲۰۲۴). Identifying and ...
  • Sangnak, D. (۲۰۲۵). Sustainable tourism development in Thailand: The role ...
  • Saunders, M., Lewis, P., & Thornhill, A. (۲۰۰۳). Research methods ...
  • Sgroi, F., Donia, E., & Mineo, A. M. (۲۰۱۸). Agritourism ...
  • Soleimani, S., & Momeni, S. (۲۰۲۲). Agritourism: A Strategy in ...
  • Vital, K., Uladzimir, G., Alena, P., & Ina, S. (۲۰۲۰). ...
  • Zadeh, L. A. (۱۹۹۶). Towards a theory of fuzzy systems. ...
  • Ziaabadi, M., & Ghanbari, S. (۲۰۲۲). Strategic planning of agricultural ...
  • https://doi.org/۱۰.۵۲۵۴۷/jea.۹.۱۸.۶۸Ziaabadi, M., Malakootian, M., Zare Mehrjerdi, M. R., Jalaee, S. ...
  • Ziaabadi, M., Mehrjerdi, M., Jalaee, S. A., & Boshrabadi, H. ...
  • نمایش کامل مراجع