تبیین الگوی روان شناختی رفتار کارآفرینانه در دانشجویان کشاورزی: تحلیل نقش میانجی عوامل انگیزشی
سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 26
فایل این مقاله در 12 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_JEA-13-1_013
تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405
چکیده مقاله:
چکیده مبسوط
مقدمه و هدف: کارآفرینی به عنوان موتور محرک توسعه اقتصادی و نوآوری، به ویژه در بخش کشاورزی از جایگاه ویژه ای برخوردار است. کشاورزی به عنوان یکی از ارکان توسعه پایدار و امنیت غذایی، با مجموعه ای از چالش های پیچیده از قبیل نوسانات بازار، کمبود منابع مالی و فناورانه و نیز سطح بالای ریسک های محیطی مواجه است. در این میان، دانشگاه ها به عنوان نهادهای دانشی و خاستگاه پرورش نسل آینده کارآفرینان، نقش اساسی در ایجاد نگرش ها و رفتارهای کارآفرینانه ایفا می کنند. با وجود این اهمیت، شواهد تجربی نشان می دهند که سطح رفتار کارآفرینانه در میان دانشجویان کشاورزی متناسب با نیازهای بخش کشاورزی کشور نیست و هنوز درک روشنی از عوامل موثر بر شکل گیری این رفتار در این گروه وجود ندارد. به ویژه، نقش هم زمان ویژگی های روان شناختی و سازوکارهای انگیزشی در تبیین رفتار کارآفرینانه دانشجویان کشاورزی ایران به طور نظام مند بررسی نشده است. بر اساس مدل نظری ویژگی روان شناختی، ویژگی های شخصیتی به عنوان زیربنای نگرش کارآفرینانه معرفی شده اند. در میان ویژگی های روان شناختی مطرح در ادبیات کارآفرینی، چهار مولفه اصلی، یعنی نیاز به پیشرفت، تمایل به ریسک پذیری، مرکز کنترل درونی و تحمل ابهام، بیش از سایر عوامل مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته اند. این پژوهش با هدف واکاوی تاثیر این چهار ویژگی روان شناختی بر رفتار کارآفرینانه با در نظر گرفتن نقش میانجی متغیرهای انگیزشی نظیر نیت کارآفرینانه، نگرش، هنجارهای ذهنی و کنترل رفتاری درک شده در بین دانشجویان کشاورزی ایران انجام شد.
مواد و روش ها: این تحقیق از نظر هدف کاربردی، با رویکردی کمی و به روش توصیفی- همبستگی اجرا شد. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه دانشجویان سال چهارم رشته های کشاورزی در ایران بود که با نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، ۴۵۵ نفر از نه دانشگاه کشور، به عنوان نمونه انتخاب شدند. میانگین سنی پاسخگویان ۲۳/۲۱ سال و ترکیب جنسیتی آنان ۶۰ درصد زن و ۳۹ درصد مرد بود. داده ها با پرسشنامه ای استاندارد در شش بخش گردآوری شدند: قصد کارآفرینانه، نگرش، هنجارهای ذهنی و کنترل رفتاری درک شده، رفتار کارآفرینانه (با پرسشنامه محقق ساخته) و ویژگی های روان شناختی. پرسشنامه ویژگی های روان شناختی دارای چهار بعد ریسک پذیری (چهار گویه)، مرکز کنترل درونی (چهار گویه)، نیاز به پیشرفت (چهار گویه) و تحمل ابهام (چهار گویه) بود. مقیاس های سنجش شامل طیف های سه درجه ای برای قصد و رفتار کارآفرینانه، و طیف های پنج درجه ای لیکرت برای سایر متغیرها بود. تحلیل داده ها در دو بخش آمار توصیفی و استنباطی با کمک نرم افزارهای SPSS و SmartPLS انجام شد. مدل پژوهش از طریق ارزیابی مدل اندازه گیری (بررسی پایایی و روایی) و مدل ساختاری (آزمون فرضیه ها) مورد سنجش قرار گرفت. برای ارزیابی پایایی از پایایی ترکیبی و آلفای کرونباخ، برای روایی از روایی همگرا و تشخیصی استفاده شد.
یافته ها: ارزیابی مدل اندازه گیری نشان داد که شاخص های نیکویی برازش در حد مطلوبی قرار داشتند. پایایی ترکیبی و ضریب آلفای کرونباخ تمام سازه های پژوهش بیشتر از ۰/۷۰ بود. میانگین واریانس استخراج شده (AVE) برای تمام سازه های پژوهش بیشتر از ۰/۵۰ بود که نشان دهنده روایی همگرای مناسب است. همچنین روایی تشخیصی نیز تایید شد. بر اساس نتایج مدل ساختاری، ریسک پذیری تاثیر مثبت و معناداری بر تمامی متغیرهای درون زای پژوهش شامل رفتار کارآفرینانه، نیت کارآفرینانه، نگرش نسبت به کارآفرینی، هنجارهای ذهنی و کنترل رفتاری درک شده داشت. تحمل ابهام نیز تاثیر مثبت و معناداری بر رفتار کارآفرینانه، نیت کارآفرینانه، هنجارهای ذهنی و کنترل رفتاری درک شده نشان داد، اما اثر آن بر نگرش نسبت به کارآفرینی معنادار نبود. در مقابل، نیاز به پیشرفت و مرکز کنترل درونی تاثیر معناداری بر هیچ یک از متغیرهای وابسته پژوهش نداشتند. ضریب تبیین (R²) برای متغیرهای رفتار کارآفرینانه (۰/۵۱) و نیت کارآفرینانه (۰/۵۳) در حد قوی، و برای نگرش (۰/۲۱) و کنترل رفتاری درک شده (۰/۳۲) در حد متوسط ارزیابی شد. مقدار شاخص Q² نیز نشان داد که مدل از قدرت پیش بینی قابل قبولی برخوردار است.
نتیجه گیری: بر اساس یافته ها، ریسک پذیری و تحمل ابهام، به عنوان عوامل روان شناختی کلیدی، نقش تعیین کننده ای در شکل گیری نیت و رفتار کارآفرینانه دانشجویان کشاورزی ایفا می کنند. با این حال، نقش مرکز کنترل درونی و نیاز به پیشرفت تایید قرار نگرفت که می تواند ناشی از تاثیر غیرمستقیم این متغیرها از طریق عوامل میانجی یا تفاوت های زمینه ای و فرهنگی در بین نمونه های موردمطالعه باشد. این نتایج نشان می دهند که برنامه ریزی آموزشی و سیاست گذاری های توانمندسازی دانشجویان کشاورزی باید بر تقویت ریسک پذیری و تحمل ابهام از طریق آموزش های عملی، کارآموزی در محیط های واقعی و ارائه مشوق های مالی و روان شناختی متمرکز شوند. اگرچه نتایج پژوهش حاضر نشان دادند که می توان از برخی ویژگی های روان شناختی در جهت پیش بینی رفتارها، نیات، نگرش ها، هنجارها و ادراکات و توانایی های کارآفرینانه دانشجویان در نظام آموزش عالی کشاورزی کشور استفاده کرد؛ ولی شواهد کافی مبنی بر امکان تلفیق ویژگی های روان شناختی در تئوری رفتار برنامه ریزی شده آجزن برای پیش بینی نیات و رفتارهای کارآفرینانه دانشجویان در نظام آموزش عالی کشاورزی کشور فراهم نشدند. در این راستا، به پژوهشگران این حوزه پیشنهاد می شود که در جهت وارد کردن سایر ویژگی های روانشناختی در تئوری رفتار برنامه ریزی شده آجزن (Ajzen, ۱۹۹۱) و آزمون آن در بین دانشجویان کشاورزی کشور اقدام نمایند؛ این نتایج می توانند به منظور تدوین چارچوبی معتبر برای پیش بینی نیات و رفتارهای کارآفرینانه در بین دانشجویان کشاورزی کشور با تمرکز بر ویژگی های روان شناختی مورد استفاده قرار گیرند. علاوه بر این، نتایج مذکور دستاوردهای مناسبی را برای کمک به سیاست گذاران، برنامه ریزان و آموزشگران نظام آموزش عالی کشاورزی در جهت ارتقای نیت و رفتارکارآفرینانه دانشجویان کشاورزی کشور با تمرکز بر ریسک پذیری و تحمل ابهام در بر دارند؛ به گونه ای که با توجه به پایین بودن میزان ریسک پذیری و تحمل ابهام در بین دانشجویان مورد مطالعه می توانند در جهت توسعه و بهبود آنها از طریق برنامه ها و اقدامات مختلف تلاش نمایند و در نتیجه شاهد بروز نیات و رفتارهای کارآفرینانه در بین دانشجویان کشاورزی کشور باشند.
کلیدواژه ها:
Agricultural Entrepreneurship ، Entrepreneurial Behavior ، Personality Traits ، Theory of Planned Behavior ، Psychological Traits ، کارآفرینی کشاورزی ، فعالیت های کارآفرینانه ، صفات شخصیتی ، رفتار برنامه ریزی شده
نویسندگان
نعمت اله شیری
Department of Entrepreneurship and Rural Development, Faculty of Literature and Humanities, University of Ilam, Ilam, Iran
شیما محمدی
Department of Management, Faculty of Literature and Humanities, University of Ilam, Ilam, Iran
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :