نقش مهارت های زندگی در گرایش به اعمال دینی نوجوانان: با تاکید بر مهارت ارتباطی و تفکر انتقادی

طبق مدل گلاک و استارک، دینداری نوجوانان شامل ابعاد اعتقادی، مناسکی، عاطفی و پیامدی تحت تاثیر نهادها شکل می گیرد، اما جهانی شدن و فضای مجازی باعث فاصله بین باور و عمل دینی آن ها شده است. هدف این پژوهش ارائه الگویی بومی برای تربیت دینی نوجوانان اصفهان با تمرکز بر مهارت های زندگی بود. این پژوهش با استفاده از ترکیب روش های کیفی و کمی انجام شد: نمونه کمی شامل ۳۸۲ دانش آموز متوسطه به روش تصادفی خوشه ای و نمونه کیفی شامل ۸۴ دانش آموز با مصاحبه های نیمه ساختاریافته به روش نمونه گیری هدفمند بود که به عنوان نمایندگان گروه سنی نوجوان انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه های مهارت های زندگی، دینداری، عمل به باورهای دینی و جهت گیری مذهبی بودند. یافته های کیفی نشان داد که گرایش دینی نوجوانان اصفهانی نتیجه تعامل خانواده، مدرسه و جامعه و شکل گیری مهارت های زندگی است که ضمن واسطه گری بین نهادهای تربیتی و دینداری، به بازتولید ارزش ها و نمادهای دینی محلی کمک می کند. یافته های کمی با تایید یافته های کیفی نشان داد مهارت های زندگی، به ویژه مهارت ارتباطی، رابطه معنادار اما محدود با ابعاد مختلف دینداری دارند. متغیرهای جنسیت، پایه تحصیلی و سن نیز در برخی ابعاد دینداری اثرگذار بودند (۰۱.>p). نتایج ترکیبی حاکی از آن است که مهارت های زندگی نقش واسطه ای میان نهادهای تربیتی و گرایش دینی نوجوانان دارند، اما میزان واریانس تبیین شده محدود بود (۰.۰۱>p ؛۰۴.-۱۲.=R۲). در نتیجه، گرایش دینی نوجوانان اصفهان محصول تعامل نهادهای تربیتی در بستری بومی است که در آن مهارت های زندگی به عنوان حلقه واسط، فرآیند درونی سازی باورها و تبدیل آن ها به عمل دینی را تسهیل می کنند. بعلاوه، در الگوی بومی تربیت دینی اصفهان، تمرکز بر آموزش غیرمستقیم مهارت های زندگی، تقویت تفکر انتقادی، ارتقای سواد رسانه ای و الگوسازی دینی در خانواده، مدرسه و جامعه است.

کلیدواژه ها:

دینداری نوجوانان ، مهارت های زندگی ، الگوی بومی اصفهان ، مدل گلاک و استارک