شناسایی و تحلیل سبک های ارتباطی معلم-والدین در مدارس ابتدایی: مطالعه کیفی

ارتباط میان معلم و والدین یکی از عناصر اساسی در فرآیند آموزش و تربیت دانش آموزان ابتدایی است و می تواند کیفیت یادگیری، رشد اجتماعی و سرمایه اجتماعی کودکان را تحت تاثیر قرار دهد. پژوهش حاضر با رویکرد پدیدارشناسی و هدف شناسایی و تحلیل سبک های ارتباطی معلمان و والدین انجام شد تا تجربه ها و معانی واقعی این تعاملات آشکار شود. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۸ معلم و ۱۵ والد جمع آوری و با استفاده از روش هفت مرحله ای کلایزی شامل استخراج اظهارات مهم، فرمول بندی معانی، خوشه بندی تم ها و اعتباربخشی نهایی تحلیل شد. یافته ها نشان داد که سبک های ارتباطی را می توان در یک طیف پنج سطحی شامل ارتباط حداقلی و منفعل، پاسخ محور و واکنشی، تعاملی فعال و آگاهانه، همکارانه و مشارکتی و توانمندساز و پایدار طبقه بندی کرد. در سطح نخست، ارتباط عمدتا یک سویه و رسمی است و والدین تجربه محدودی از تعامل دارند، در سطوح میانی گفت وگو و مشارکت فعال تر می شود و والدین نقش فعال تری در تبادل نظر، پیگیری امور آموزشی و مشارکت مالی آگاهانه پیدا می کنند، و در سطح توانمندساز و پایدار گفت وگوی مستمر، تصمیم گیری مشترک و هم سرنوشتی تربیتی برجسته است و امکان ارتقای اعتماد و مسئولیت پذیری دوطرفه فراهم می شود. این پژوهش نشان می دهد که سبک های ارتباطی مختلف نه تنها تجربه والدین از تعامل با مدرسه، بلکه کیفیت فرآیند یاددهی–یادگیری و انسجام فرهنگی–تربیتی را شکل می دهند و یافته ها می تواند راهنمای عملی برای معلمان و مدیران آموزشی باشد تا با شناخت و تقویت سبک های موثر، تعامل مدرسه–خانواده را بهبود دهند و زمینه ساز مشارکت پایدار و توسعه آموزشی دانش آموزان شوند.

کلیدواژه ها:

ارتباط ، سبک های ارتباطی ، والدین ، معلم ، ابتدایی