بررسی فقهی اوراق مزارعه در بازار سرمایه ایران و امکان پیوند آن با نظام بانکی

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 24

فایل این مقاله در 34 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_IFR-15-3_005

تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405

چکیده مقاله:

۱. مقدمه و هدفاوراق مزارعه از ابزارهای مالی اسلامی مبتنی بر عقد مزارعه است که می تواند منابع مالی خرد و کلان را به بخش کشاورزی هدایت کند. با وجود تصریح به عقد مزارعه در قانون عملیات بانکی بدون ربا، این عقد به دلیل مخاطره های بخش کشاورزی و تمایل بانک ها به استفاده از عقود با بازده ثابت، در نظام بانکی ایران کاربرد محدودی داشته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی مبانی فقهی و حقوقی اوراق مزارعه، تبیین الگوهای انتشار آن در بازار سرمایه و امکان پیوند این ابزار با بازار پول از طریق بانک ها انجام شده است.۲. روش شناسیاین پژوهش به روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع فقه امامیه، دیدگاه های فقهای متقدم و معاصر، مقررات قانون مدنی و قوانین بازار سرمایه انجام شده است. در این پژوهش، شرایط صحت عقد مزارعه و امکان انطباق آن با ساختار اوراق بهادار بررسی و الگوهای اجرایی اوراق تحلیل شده اند.۳. یافته های تحقیقیافته ها نشان می دهد که شرایطی مانند تعیین مدت و نوع بذر، قابلیت زمین و تعیین آن، مشخص بودن تامین کننده نهاده ها، مشروعیت تصرف مزارع و مشاع بودن سهم طرفین، در ساختار اوراق مزارعه قابل رعایت است. همچنین، بر اساس دیدگاه برگزیده، انعقاد مزارعه ثانوی و تعدد طرفین از نظر فقهی امکان پذیر است. اوراق مزارعه خاص، عام و تامین نقدینگی، ظرفیت تجهیز منابع مالی طرح های کشاورزی را دارند. بانک نیز می تواند به عنوان بانی، شریک یا وکیل سرمایه گذاران، در انتشار این اوراق نقش آفرینی کند.۴. نتیجه گیریاوراق مزارعه از پشتوانه فقهی و قانونی لازم برخوردار است و می تواند میان بازار پول، بازار سرمایه و بخش واقعی اقتصاد پیوند برقرار کند. اجرای موفق این ابزار مستلزم تدوین دستورالعمل های اجرایی، شفاف کردن مخاطره ها، تقویت بیمه کشاورزی و اعمال نظارت شرعی و قانونی است.

نویسندگان

محمدمهدی شریعتی نژاد

دانشجوی دکتری، فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات، معارف اسلامی و ارشاد، دانشگاه امام صادق علیه السلام، تهران، ایران

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • ابراهیم، م. (۱۹۸۹م). المعجم الوسیط. دار الدعوه ...
  • ابن منظور، م. (۱۴۱۴-الف). لسان العرب. دار الفکر للطباعه و ...
  • اصغری آقمشهدی، ف؛ و محمدزاده، ع. (۱۳۸۵). وضعیت زرع بعد ...
  • الهام، ص؛ و شریعتی نژاد، م. م. (۱۴۰۲). تبیین و ...
  • امامی، ح. (۱۳۴۰). حقوق مدنی. اسلامیه ...
  • حسینی عاملی، م؛ و علامه حلی، ح. (۱۴۱۹). مفتاح الکرامه ...
  • حکیم، س. (۱۴۱۰ق). منهاج الصالحین. دارالتعارف للمطبوعات ...
  • خوئی، س. (۱۴۱۸ق). موسوعه الامام الخوئی. موسسه احیاء آثار الامام ...
  • خوش بیان، م. (۱۳۸۹). حقوق و تکالیف عامل و مزارع ...
  • شهید ثانی، ز. (۱۳۸۰). حاشیه شرائع الاسلام. پژوهشگاه علوم و ...
  • شهید ثانی، ز. (۱۴۱۰ق). الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه. ...
  • شهید ثانی، ز. (۱۴۱۳). مسالک الافهام الی تنقیح شرائع الاسلام. ...
  • صاحب جواهر، م. (بی تا). جواهر الکلام. دار احیاء التراث ...
  • طباطبایی یزدی، س. (۱۴۱۹ق). العروه الوثقی. دفتر انتشارات اسلامی وابسته ...
  • طوسی، ا. (۱۴۰۷). المبسوط فی فقه الامامیه. المکتبه المرتضویه ...
  • طوسی، م. (۱۴۰۰). النهایه فی مجرد الفقه و الفتاوی. دار ...
  • عاملی، ز. (۱۴۱۳ق). مسالک الافهام الی تنقیح شرائع الاسلام. موسسه ...
  • علامه حلی، ح. (۱۴۱۳-الف). قواعد الاحکام. موسسه النشر الاسلامی ...
  • علامه حلی، ح. (۱۴۱۴ق). جامع المقاصد فی شرح القواعد. موسسه ...
  • علامه حلی، ح. (۱۴۱۸ق). قواعد الاحکام. موسسه النشر الاسلامی التابعه ...
  • علامه حلی، ح. (بی تا). تذکره الفقهاء. موسسه آل البیت ...
  • علامه حلی، ح؛ و فخرالمحققین، م. (۱۳۸۷). ایضاح الفوائد. اسماعیلیان ...
  • فیومی، ا. (۱۴۱۴ق). المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر للرافعی. ...
  • قانون مدنی ایران (۱۳۱۴). مجلس ...
  • کواری، ع؛ و راحلی، ح. (۱۳۹۲). مزارعه و مساقات؛ عقود ...
  • محقق حلی، ج. (۱۴۰۸ق). شرائع الاسلام فی مسائل الحلال و ...
  • مصباحی مقدم، غ؛ و شریعتی نژاد، م. (۱۴۰۳). فقه بازار ...
  • منظور، د؛ و بابایی زارچ، ک. (۱۳۹۲). طراحی مدل پیشنهادی ...
  • موسویان، س. (۱۳۸۶). صکوک مزارعه و مساقات؛ ابزار مالی مناسب ...
  • موسوی خمینی، ر. (۱۳۹۲). تحریر الوسیله. موسسه تنظیم و نشر ...
  • هاشمی شاهرودی، س. (۱۴۲۶ق). بحوث فی الفقه الزراعی. موسسه دائرهالمعارف ...
  • هاشمی شاهرودی، م. (۱۴۲۶ق). بحوث فی الفقه الزراعی. دائره المعارف ...
  • هاشمی شاهرودی، م. (۱۴۳۴ق). بحوث فی الفقه (کتاب الشرکه). موسسه ...
  • یزدی، م. (۱۳۷۴). مستمسک العروه الوثقی. دار التفسیر ...
  • یزدی، م. (۱۳۸۱). غایه القصوی فی ترجمه العروه الوثقی. صبح ...
  • یزدی، م. (۱۳۸۸). العروه الوثقی و التعلیقات علیها. موسسه السبطین ...
  • یزدی، م. (بی تا-الف). العروه الوثقی. موسسه الاعلمی ...
  • یزدی، م. (بی تا-ب). العروه الوثقی. موسسه تنظیم و نشر ...
  • ReferencesAsghari-Aghmashhadi, F., & Mohammadzadeh, A. (۱۳۸۵ SH/ ۲۰۰۷). Status of ...
  • Elham, S., & Shariati-Nejad, M. M. (۱۴۰۲ SH/ ۲۰۲۳). Explanation ...
  • Emāmī, Ḥ. (۱۳۴۰ SH/۱۹۶۱). Ḥuqūq-e Madanī [Civil Law]. Eslāmiyeh [in ...
  • Kavari, A., & Raheli, H. (۱۳۹۲ SH/ ۲۰۱۳). Muzara'ah and ...
  • Khosh-Bayan, M. (۱۳۸۹ SH/ ۲۰۱۰). Rights and obligations of the ...
  • Manzour, D., & Babaee Zarch, K. (۱۳۹۲ SH/۲۰۱۳). Ṭarrāḥī-ye model-e ...
  • Meṣbāḥī Moqaddam, Ġ., & Šarīʿatī Nežād, M. (۱۴۰۳ SH/۲۰۲۴). Fiqh-e ...
  • Mūsavīyān, S. A. (۱۳۸۶ SH/۲۰۰۷). Ṣukūk-e mozāraʿeh va mosāqāt; abzār-e ...
  • Mūsavī Ḵomeinī, R. (۱۳۹۲ SH/۲۰۱۳). Taḥrīr al-Wasīlah [Exegesis of the ...
  • Qānūn-e Madanī-ye Īrān [Civil Code of Iran]. (۱۳۱۴ SH/۱۹۳۵). National ...
  • Šahīd al-Ṯānī, Z. (۱۳۸۰ SH/۲۰۰۱). Ḥāšiyat Šarāʾiʿ al-Islām [Footnote on ...
  • Yazdī, M. K. (۱۳۷۴ SH/۱۹۹۵). Mustamsak al-ʿUrwah al-Wuṯqā [The Grievance ...
  • Yazdī, M. K. (۱۳۸۱ SH/۲۰۰۲). Ġāyat al-Qoṣwā dar Tarjomeh-ye al-ʿUrwah ...
  • Yazdī, M. K. (۱۳۸۸ SH/۲۰۰۹). Al-ʿUrwah al-Wuṯqā va al-Taʿlīqāt ʿAlayhā ...
  • Allāmah al-Ḥillī, Ḥ., & Faḵr al-Muḥaqqiqīn, M. (۱۳۸۷ SH/۲۰۰۸). Īḍāḥ ...
  • Fayyūmī, A. (۱۴۱۴ AH/۱۹۹۳). Al-Miṣbāḥ al-Munīr fī Ġarīb al-Šarḥ al-Kabīr ...
  • Ḥakīm, M. (۱۴۱۰ AH/۱۹۹۰). Minhāj al-Ṣāliḥīn. Dār al-Taʿāruf lil-Maṭbūʿāt [in ...
  • Hāšimī Šāhrūdī, M. (۱۴۲۶ AH/۲۰۰۵). Buḥūṯ fī al-Fiqh al-Zirāʿī. Dāʾirat ...
  • Hāšimī Šāhrūdī, M. (۱۴۳۴ AH/۲۰۱۳). Buḥūṯ fī al-Fiqh (Kitāb al-Šarikah). ...
  • Ḥosaynī ʿĀmilī, M. (۱۴۱۹ AH/۱۹۹۸). Miftāḥ al-Karāmah fī Šarḥ Qawāʿid ...
  • Ibn Manẓūr, M. (۱۴۱۴ AH/۱۹۹۴). Lisān al-ʿArab. Dār al-Fikr lil-Ṭibāʿah ...
  • Muḥaqqiq al-Ḥillī, J. (۱۴۰۸ AH/۱۹۸۸). Šarāʾiʿ al-Islām fī Masāʾil al-Ḥalāl ...
  • Mūsawī Ḵūʾī, A. (۱۴۰۹ AH/۱۹۸۸). Mabānī al-ʿUrwah al-Wuṯqā (Vols. ۱–۲). ...
  • Mūsawī Ḵūʾī, A. (۱۴۱۸ AH/۱۹۹۷). Mawsūʿat al-Imām al-Ḵūʾī. Muʾassasat Iḥyāʾ ...
  • Šahīd al-Ṯānī, Z. (۱۴۱۰ AH/۱۹۹۰). Al-Rawḍah al-Bahiyyah fī Šarḥ al-Lumʿah ...
  • Šahīd al-Ṯānī, Z. (۱۴۱۳ AH/۱۹۹۲). Masālik al-Afhām ilā Tanqīḥ Šarāʾiʿ ...
  • Ṭabāṭabāʾī Yazdī, M. K. (۱۴۱۹ AH/۱۹۹۸). Al-ʿUrwah al-Wuṯqā. Daftar-e Entešārāt-e ...
  • Ṭūsī, M. (۱۴۰۰ AH/۱۹۸۰). Al-Nihāyah fī Mujarrad al-Fiqh wa al-Fatāwā. ...
  • Ṭūsī, M. (۱۴۰۷ AH/۱۹۸۷). Al-Mabsūṭ fī Fiqh al-Imāmiyyah. Al-Maktabah al-Murtaḍawiyyah ...
  • ʿAllāmah al-Ḥillī, Ḥ. (۱۴۱۳ AH/۱۹۹۳). Qawāʿid al-Aḥkām. Muʾassasat al-Našr al-Islāmī ...
  • ʿAllāmah al-Ḥillī, Ḥ. (۱۴۱۴ AH/۱۹۹۳). Jāmiʿ al-Maqāṣid fī Šarḥ al-Qawāʿid. ...
  • ʿAllāmah al-Ḥillī, Ḥ. (۱۴۱۸ AH/۱۹۹۷). Qawāʿid al-Aḥkām. Muʾassasat al-Našr al-Islāmī ...
  • Ṣāḥib al-Jawāhir, M. (n.d.). Jawāhir al-Kalām. Dār Iḥyāʾ al-Turāṯ al-ʿArabī ...
  • Yazdī, M. K. (n.d.-a). Al-ʿUrwah al-Wuṯqā. Muʾassasat al-Aʿlamī [in Arabic] ...
  • Yazdī, M. K. (n.d.-b). Al-ʿUrwah al-Wuṯqā. Institute for Compilation and ...
  • ʿAllāmah al-Ḥillī, Ḥ. (n.d.). Taḏkirat al-Fuqahāʾ. Muʾassasat Āl al-Bayt [in ...
  • Ibrāhīm, M. (۱۹۸۹). Al-Muʿjam al-Wasīṭ. Dār al-Daʿwah [in Arabic] ...
  • نمایش کامل مراجع