آیین های سحر در فرهنگ پیشااسلامی عرب و بازتاب آن ها در عبادات اسلامی
محل انتشار: دوفصلنامه تاریخ و فرهنگ، دوره: 58، شماره: 1
سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 20
فایل این مقاله در 39 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_JHC-58-1_001
تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405
چکیده مقاله:
سحرگاه از آغاز عصر اسلامی ارزش آیینی داشته است. خاصه آن را زمانی مهم برای عبادت و دعا می دانسته اند. پیوند این تلقی با اساطیر و آیین های قوم عرب در دوره پیشااسلامی شناخته نیست. بااین حال گزارش هایی اندک نشان از آن دارند که بت پرستان عرب در آستانه ظهور اسلام برخی اعمال عبادی خود را در سحرگاه می گزارده اند. باید پرسید آیا می شود نوعی واکنش به این آیین های سحری بت پرستانه را در عبادات و باورها و موضع گیری های بزرگان دین اسلام و عالمان متقدم و دیگر شواهد بازمانده از عصر اسلامی بازشناخت یا خیر. یافتن پاسخ برای چنین پرسشی می تواند به تفسیر بهتر آیات و روایات اسلامی، و همچنین درک بهتر تحولات دینی فرهنگی صدر اسلام بینجامد. مطالعه پیش رو با همین هدف صورت می پذیرد. می خواهیم با تحلیل میان فرهنگی سنت های عبادی کوششی از جنس تبارشناسی عبادات سحرگاهی در آغاز عصر اسلامی را پی گیریم. به این منظور خواهیم کوشید با تحلیل احادیث و روایات اسلامی، اقوال مفسران کهن، اشعار شاعران عرب در دورانی نزدیک به ظهور اسلام، و همچنین شواهد بازمانده از فرهنگ های مختلف سامی در عصر باستان به درکی از آیین های عبادی بت پرستان عرب معاصر پیامبر(ص) برسیم و باتکیه بر وجوه تشابه داده های عصر باستانی و دوره متقدم اسلامی تصویری از عصر میانه این دو بازنماییم. در این مطالعه مفروض انگاشته می شود که روایات دوره اسلامی و اقوال بزرگان اسلام در سده نخست هجری، اگر بر پایه شواهد بازمانده از اسطوره ها و آیین های رایج در فرهنگ های مختلف سامی تفسیر شوند، آگاهی هایی مهم درباره آیین های سحری در دوره پیشااسلامی بازمی تابانند. فرضیه مطالعه آن است که عبادات صبحگاهی مختلف در دوره اسلامی به مثابه نوعی واکنش به آیین های سحری بت پرستان پدید آمده اند؛ چنان که در استحباب سحری خوردن، عبارات اذان و اقامه، نماز صبح و وقت تشریع شده برای آن یک چنین رابطه میان آیینی را می توان بازشناخت.
کلیدواژه ها:
نویسندگان
حامد خانی (فرهنگ مهروش)
دانشیار گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشکده علوم انسانی، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :