گفتمان های سنت و مدرنیته در مطبوعات مشهد عصر مشروطه: بازنمایی گفتمان های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی باتکیه بر نظریه فوکو

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 23

فایل این مقاله در 24 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_JHC-58-1_007

تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405

چکیده مقاله:

انقلاب مشروطه (۱۲۸۵-۱۳۰۴ش) صحنه کشمکش میان گفتمان های سنت و مدرنیته در ایران بود. این پژوهش به بررسی نحوه بازنمایی این دو گفتمان در مطبوعات شهر مشهد می پردازد. باتکیه بر نظریه «قدرت/دانش» میشل فوکو، از تحلیل گفتمان کیفی برای واکاوی ۶ روزنامه شاخص مشهد؛ خورشید، بشارت، طوس، شرق ایران، جهان زنان و بهار بهره گرفته ایم. نمونه های مورد مطالعه شامل ۱۷۵ متن کلیدی (مقالات و سرمقاله ها) از دوره مشروطه است. یافته ها نشان می دهد مطبوعات مشهد نه تنها اخبار را بازتاب نمی دادند، بلکه خود در مقام «تکنولوژی قدرت» به بازتعریف مفاهیمی مانند «قانون»، «آزادی»، «عدالت» و «هویت ملی» می پرداختند. این رسانه ها از طریق استراتژی های گفتمانی (نظیر تلفیق مفاهیم دینی و مدرن یا سوژه سازی نوین) تلاش کردند نظم گفتار سنتی را بشکنند و سوژه ای جدید (شهروند آگاه) بسازند. درعین حال مقاومت ساختارهای سنتی و مذهبی، برخی خطوط قرمز را ایجاد می کرد. این تحقیق نشان می دهد تحلیل گفتمان فوکویی قادر است لایه های پنهان تولید حقیقت در مطبوعات مشروطه را آشکار سازد و نقش فعال رسانه ها در گذار جامعه به مدرنیته را تبیین کند.

نویسندگان

محمدعلی علیزاده

دانشیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران

ابراهیم حافظی

دانشجوی دکتری گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی ، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی مشهد، ایران

ابوالفضل حسن آبادی

دکترای تاریخ، گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی ، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی مشهد، ایران

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • آجودانی، لطف الله. «انقلاب مشروطه و اندیشه تجدد». یاد ایام، ...
  • احمدی، حمید و ملیحه خوش بین. «مشروطیت در مشهد: زمینه ها، ...
  • آرشیو روزنامه بشارت مشهد (۱۳۲۴- ۱۳۲۵ ه.ق) ...
  • آرشیو روزنامه بهار مشهد (۱۳۳۶- ۱۴۴۰ه.ق) ...
  • آرشیو روزنامه خورشید مشهد (۱۳۲۵- ۱۳۲۷ه.ق) ...
  • آرشیو روزنامه شرق ایران مشهد (۱۳۳۴- ۱۳۳۹ه.ق) ...
  • آرشیو روزنامه طوس (۱۳۲۸ه.ق) ...
  • آرشیو نشریه جهان زنان مشهد (۱۲۹۹ه.ق) ...
  • بشیری، احمد. کتاب آبی، گزارش های محرمانه وزارت امور خارجه ...
  • بیطرفان، محمد. «بررسی شکلی و محتوایی روزنامه خورشید (دوره مشروطیت)». ...
  • حسینی زاده، سید محمد علی. «نظریه گفتمان و تحلیل سیاسی». ...
  • داوودی، علی اصغر. «نظریه گفتمان و علوم سیاسی». فصلنامه مطالعات ...
  • دریفوس، هیوبرت و پل رابینیو. میشل فوکو: فراسوی ساختارگرایی و ...
  • رسول اف، رامین و کرامت الله راسخ. «نقش سیاسی اجتماعی ...
  • روزنامه مجلس، سال اول، شماره ۵۴ ۱۵ شوال ۱۳۲۴ق ...
  • زمردیان، زینب و غلامرضا وطن دوست. «زنان و حقوق نویافته در روزنامه ...
  • صحت منش، رضا. «انگیزه ها و اهداف تاسیس کنسولگری بریتانیا ...
  • فرکلاف، نورمن. تحلیل انتقادی گفتمان .ترجمه پیروز ایزدی و دیگران. ...
  • بازانگاری و تحلیل ساختار طبقات اجتماعی مشهد در آستانه انقلاب مشروطیت (بر اساس اسناد کنسولی) [مقاله ژورنالی]
  • متولی حقیقی، یوسف. تاریخ معاصر مشهد: پژوهشی پیرامون تحولات سیاسی-اجتماعی ...
  • ملک زاده، مهدی. تاریخ انقلاب مشروطیت ایران. تهران: علمی، ۱۳۵۸ ...
  • میلز، سارا. میشل فوکو. ترجمه داریوش نوری، تهران: مرکز، ۱۳۸۹ ...
  • ناظم الاسلام کرمانی، محمد. تاریخ بیداری ایرانیان. تهران: امیرکبیر، ۱۳۷۱ ...
  • نصیری پور، الهام. «علوم اجتماعی: مناسبات دانش-قدرت در اندیشه میشل ...
  • وطن دوست، غلامرضا. بررسی موقعیت زن ایرانی در نشریات مشروطه. ...
  • Boroujerdi, M. Iranian Intellectuals and the West: The Tormented Triumph ...
  • Foucault, M. The Archaeology of Knowledge. Trans. A. M. Sheridan ...
  • Foucault, M. Discipline and Punish: The Birth of the Prison. ...
  • Foucault, M. Power/Knowledge: Selected Interviews and Other Writings. Ed. C. ...
  • نمایش کامل مراجع