بایسته های مطلوب سیاست خارجی ایران در دوره عادی سازی روابط اسرائیل _اعراب پس از توافق ابراهیم

این پژوهش با هدف تبیین بایسته های مطلوب سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در مواجهه با روند عادی سازی روابط میان کشورهای عربی و رژیم صهیونیستی، در دوره پس از توافق ابراهیم انجام شده است. پرسش اصلی آن است که جمهوری اسلامی ایران در برابر ائتلاف های نوپای منطقه ای که با محوریت تهدیدانگاری ایران شکل می گیرند، چه سناریوهایی را می تواند در سیاست خارجی خود مدنظر قرار دهد؟ این پرسش در بستر تغییرات ژئوپلیتیکی منطقه ای و شکل گیری ائتلاف های جدید مبتنی بر برساخت ایران به عنوان تهدید مشترک، اهمیت می یابد. برای بررسی مسئله پژوهش، ابتدا با روش دلفی و نظر نخبگان، متغیرهای موثر شناسایی شد و سپس با تحلیل عاملی اکتشافی، سناریوهای محتمل استخراج گردید. بدین لحاظ مقاله فرضیه آزما نبوده و درصدد اکتشاف بایسته های مطلوب سیاست خارجی ایران است. جامعه آماری شامل ۲۰ نفر از اساتید دانشگاهی متخصص در حوزه مطالعات خاورمیانه و مدیران باسابقه وزارت امور خارجه می باشد که با روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شده اند. بر اساس تحلیل صورت گرفته، پنج سناریو برای آینده سیاست خارجی ایران در این شرایط شناسایی شده است. نخست، سناریوی «انسداد راهبردی» به عنوان وضعیت نامطلوب، نمایانگر انفعال ایران و تشدید انزوای منطقه ای آن است. در مقابل، چهار سناریوی «دیپلماسی متوازن»، «اقتدار درون زا»، «نفوذ نرم» و «بازدارندگی فعال» به عنوان گزینه های مطلوب سیاست خارجی برای بهبود موقعیت ایران در مواجهه با روند عادی سازی تحلیل شده اند. این سناریوها شرایط تحقق، الزامات، فرصت ها و تهدیدهای پیش روی هر مسیر را مورد بررسی قرار می دهند و امکان تصمیم گیری راهبردی مبتنی بر آینده پژوهی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران را فراهم می سازند.

کلیدواژه ها:

عادی سازی روابط ، سیاست خارجی ایران ، اسرائیل و اعراب ، تهدیدات ژئوپلیتیکی ، روش دلفی