بررسی زمینه های ورود مارکسیسم به افغانستان: عاملان و روندها

این پژوهش با بهره گیری از چارچوب نظری تحلیل گفتمان و در پرتو مفاهیم قدرت، ایدئولوژی و مقاومت فرهنگی، به بررسی عوامل و زمینه های نفوذ و گسترش مارکسیسم در افغانستان در دهه های ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ خورشیدی می پردازد. روش تحقیق کیفی و مبتنی بر تحلیل متون تاریخی، اسناد حزبی، نشریات و آثار ادبی رایج در آن دوره است که به بازسازی نحوه شکل گیری گفتمان چپ و واکنش جامعه به آن کمک می کند.یافته ها نشان می دهد که سه گروه اصلی نقش محوری در این فرآیند ایفا کردند: نخست، روشنفکران تحصیل کرده در کشورهای بلوک شرق که به عنوان انتقال دهندگان ایدئولوژی مارکسیستی عمل کردند؛ دوم، حزب دموکراتیک خلق افغانستان (PDPA) که به عنوان نهاد سیاسی سازمان یافته، مارکسیسم را در ساختار قدرت نهادینه کرد؛ و سوم، نهادهای فرهنگی و رسانه ای که به ترویج گفتمان چپ در میان نخبگان و عموم مردم کمک کردند.با وجود موفقیت اولیه در نفوذ به ساختارهای قدرت، مارکسیسم به دلایلی همچون وابستگی شدید به شوروی، اختلافات ایدئولوژیک درونی، ناسازگاری با ساختارهای مذهبی و قبیله ای جامعه افغانستان، و مقاومت گسترده مردمی نتوانست به یک جنبش فراگیر سیاسی و روشنفکری تبدیل شود. این پژوهش نتیجه می گیرد که مارکسیسم به واسطه ناکامی های نظری و سیاسی در یک سطح باقی ماند با این وجود نقشی مهم در تاریخ معاصر افغانستان ایفا کرد.

کلیدواژه ها:

مارکسیسم ، افغانستان ، حزب دموکراتیک خلق ، روشنفکران