تحول تهدیدهای بیوتروریستی در عصر هوش مصنوعی مولد با تاکید بر الزامات راهبردی امنیت زیستی و چالش های مسئولیت کیفری

همگرایی هوش مصنوعی مولد و زیست فناوری، ماهیت تهدیدهای بیوتروریستی و شیوه های مقابله با آن ها را دگرگون کرده است. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای، اسناد بین المللی و مقررات کیفری، کارکرد دوگانه هوش مصنوعی مولد را در حوزه امنیت زیستی بررسی می کند. یافته ها نشان می دهد مدل های زبانی بزرگ، ابزارهای طراحی زیستی و سامانه های عامل محور از یک سو می توانند در دیده بانی ژنومیک، پایش محیطی، غربالگری توالی های زیستی، حفاظت از داده های ژنتیکی و تقویت سازوکارهای عدم اشاعه به کار گرفته شوند و از سوی دیگر، دسترسی به دانش تخصصی، شناسایی آسیب پذیری ها، طراحی محاسباتی و حملات سایبری زیستی را تسهیل کنند. این سامانه ها جایگزین دانش تخصصی و زیرساخت آزمایشگاهی نمی شوند، اما می توانند موانع اطلاعاتی و فنی ارتکاب را کاهش دهند. مقابله با این مخاطرات مستلزم پایش هوشمند، حفاظت از زیرساخت ها و داده های زیستی، نظارت انسانی و همکاری بین المللی است. در حقوق کیفری نیز مسئولیت باید بر مبنای نقش، میزان کنترل، سطح آگاهی، قابلیت پیش بینی خطر و نقض تکالیف مراقبتی توزیع شود. در حقوق ایران، حملات زیستی گسترده، در صورت احراز عناصر قانونی و معنوی، با افساد فی الارض انطباق روشن تری نسبت به محاربه دارند.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی مولد ، بیوتروریسم ، امنیت زیستی ، تهدیدهای نوپدید ، راهبردهای پیشگیری ، مسئولیت کیفری