سرریز تلاطم قیمت نفت بر شاخص های اقتصادی حمل ونقل ریلی ایران: کاربرد مدل MGARCH‑BEKK

پژوهش حاضر با هدف تحلیل سرریز تلاطم قیمت نفت بر شاخص های اقتصادی بخش حمل ونقل ریلی ایران شامل ارزش افزوده، حمل کالا و حمل مسافر برای دوره زمانی ۱۳۷۱–۱۴۰۳ طراحی شده است. برای این منظور، از مدل اقتصادسنجی دو متغیره MGARCH-BEKK استفاده شده است. یافته های حاصل از برآورد مدل نشان می دهد که ضرایب غیرقطری ماتریس شوک ها (A) برای هر سه شاخص ریلی مثبت و از لحاظ آماری معنادار است. به بیان دیگر، شوک های قیمت نفت در دوره قبل، به طور معناداری نوسانات جاری ارزش افزوده، حمل کالا و حمل مسافر ریلی را افزایش می دهد و سرریز تلاطم از بازار نفت به بخش ریلی به صورت دوطرفه (خودمتاثری) نیز مشاهده می شود. همچنین ضرایب قطری نشان دهنده تاثیرپذیری هر متغیر از شوک های گذشته خود است. آزمون نرمال بودن پسماندها نیز نرمال بودن توزیع خطاها را تایید کرد. بر اساس نتایج، افزایش نوسانات قیمت نفت، تلاطم بیشتری در شاخص های ریلی ایجاد می کند و خبرهای مثبت یا منفی از بازار نفت به ترتیب باعث افزایش یا کاهش نوسانات در این بخش می شود. از این رو، پیشنهاد می شود سیاست گذاران کلان اقتصادی با طراحی سازوکارهای ثبات بخش، نهادهای نظارتی با الزام به افشای ریسک، سرمایه گذاران با تنوع بخشی سبد سوخت و مدیریت ریسک با تدوین سناریوهای مقابله با بحران، آسیب پذیری حمل ونقل ریلی را در برابر نوسانات نفتی کاهش دهند.

کلیدواژه ها:

سرریز تلاطم ، نوسانات قیمت نفت ، شاخص های اقتصادی بخش حمل ونقل ریلی ، مدل MGARCH‑BEKK