بهینه سازی طراحی شبکه و مسیرهای ویژه دوچرخه با هدف کاهش زمان سفر در کلان شهرها

آلودگی هوا و تراکم ترافیک ناشی از استفاده بی رویه از خودروهای شخصی، کلان شهرها را با مخاطرات جدی مواجه ساخته است. توسعه زیرساخت های دوچرخه سواری و تعیین مسیرهای ویژه دوچرخه یکی از راهکارهای موثر در مدیریت تقاضای سفر به شمار می رود. در پژوهش حاضر، پنج مسیر بالقوه در شهر قم بر اساس شش شاخص کلیدی شامل حجم ترافیک ساعتی، شیب طولی، عرض معبر، تعداد تقاطعات، سرعت مجاز و وضعیت پارکینگ حاشیه ای مورد ارزیابی قرار گرفته اند.برای وزن دهی به شاخص ها از آزمون فریدمن بر اساس داده های پرسشنامه (۳۸۴ کاربر و ۱۵ متخصص) و برای رتبه بندی مسیرها از روش تاپسیس استفاده شده است. همچنین شاخص سازگاری به کمک روش AHP محاسبه گردید. نتایج نشان می دهد که مسیر شماره ۳ (خیابان توحید) با شاخص سازگاری( ۲.۴- ) و نزدیک ترین فاصله به ایده آل مثبت در تاپسیس، به عنوان بهترین گزینه از نظر تعادل بین شرایط هندسی و ترافیکی انتخاب شد.در سناریوی کاهش ۳۱ درصدی خودروها (بر اساس تمایل اعلام شده کاربران در پرسشنامه)، زمان سفر ۴۰ درصد کاهش و سرعت جریان ترافیک ۵۷ درصد افزایش یافت. خروجی نهایی پژوهش، یک چارچوب عملیاتی شامل شش گام از انتخاب شاخص تا شبیه سازی ترافیک است که قابل تعمیم به سایر شهرهای پرجمعیت نیز می باشد.

کلیدواژه ها:

دوچرخه ، مدیریت تقاضا ، متغیرهای هندسی و ترافیکی ، آلودگی هوا