مدل سازی و پیش بینی تخلفات عدم رعایت فاصله زمانی ایمن در محورهای برون شهری با استفاده از داده های ساعتی ترددشماری (مطالعه موردی: استان خراسان رضوی در سال ۱۴۰۴)

هدف این پژوهش، ارائه چارچوبی داده محور برای مدل سازی و پیش بینی تخلفات عدم رعایت فاصله زمانی ایمن در محورهای برون شهری با استفاده از داده های ساعتی ترددشماری سامانه ۱۴۱ است. متغیر «تخلف فاصله غیرمجاز» بر اساس تعریف سامانه، عدم رعایت حداقل فاصله زمانی دو ثانیه ای با وسیله نقلیه جلویی را نشان می دهد و در این مطالعه به عنوان شاخص جانشین ایمنی برای پایش پیش دستانه ریسک به کار رفت. قلمرو مطالعه شامل ۱۳۶ محور یک جهته استان خراسان رضوی در سال ۱۴۰۴ است. داده های خام دوازده ماهه مجددا خوانده و بر اساس چارچوب کنترل کیفیت شامل بررسی مدت کارکرد، حجم تردد غیرمثبت، سرعت نامعتبر، ناسازگاری شمارش کلاس ها، اختلاف تعداد برآوردشده و تکرار کلید محور-زمان پالایش شدند. از میان ۱,۱۶۶,۱۰۲ رکورد ساعتی، ۱,۱۴۳,۱۶۹ رکورد به عنوان داده آماده تحلیل حفظ شد. متغیر هدف، نرخ تخلف فاصله غیرمجاز به ازای هر ۱۰۰۰ وسیله نقلیه تعریف گردید. نتایج نشان داد نرخ شبکه ای این تخلف برابر با ۲۰۳.۹۰ تخلف به ازای هر ۱۰۰۰ وسیله نقلیه است. برای پیش بینی نرخ تخلف، داده ها در سطح محور-ماه-ساعت-روز هفته تجمیع و ماه های ۱ تا ۹ برای آموزش و ماه های ۱۰ تا ۱۲ برای آزمون استفاده شد. مدل جنگل تصادفی با R² برابر ۰.۹۴۴، MAE برابر ۱۳.۸۲ و RMSE برابر ۲۱.۲۴ عملکرد مناسبی در آزمون زمانی نشان داد. یافته ها حاکی از نقش برجسته حجم تردد ساعتی، سرعت متوسط، نرخ تخلف سبقت و تفاوت های محوری در توضیح نرخ تخلف فاصله است. نتایج پژوهش می تواند مبنایی برای طراحی سامانه هشدار زودهنگام، رتبه بندی محورهای پرریسک و برنامه ریزی مداخله های مدیریتی در ایمنی راه باشد.

کلیدواژه ها:

ترددشماری ، تخلف فاصله غیرمجاز ، فاصله زمانی دو ثانیه ای ، شاخص جانشین ایمنی ، یادگیری ماشین