طراحی و اعتبارسنجی چارچوب حکمرانی رقابت پذیری پایدار تعاونی های حمل ونقل با رویکرد توسعه حمل ونقل سبز: رهیافت نظریه داده بنیاد

هدف پژوهش حاضر، طراحی و اعتبارسنجی چارچوب حکمرانی رقابت پذیری پایدار تعاونی های حمل ونقل با رویکرد توسعه حمل ونقل سبز است. با وجود نقش بالقوه تعاونی های حمل ونقل در تجمیع منابع، سازمان دهی ناوگان، تقویت مشارکت اعضا و تسهیل گذار به حمل ونقل سبز، ادبیات موجود عمدتا بر سیاست های کلان کاهش انتشار، نوسازی ناوگان یا سازوکارهای عمومی حکمرانی تمرکز داشته و چارچوبی یکپارچه برای پیوند حکمرانی تعاونی، رقابت پذیری پایدار، نوسازی ناوگان و الزامات توسعه حمل ونقل سبز ارائه نکرده است. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر رویکرد، کیفی و مبتنی بر نظریه داده بنیاد نظام مند است. داده ها از طریق ۲۸ مصاحبه نیمه ساختاریافته با مدیران تعاونی های حمل ونقل، خبرگان سیاست گذاری و تنظیم گری، متخصصان اقتصاد حمل ونقل و صاحب نظران دانشگاهی گردآوری و با استفاده از نرم افزار MAXQDA تحلیل شد. در فرایند تحلیل، ۳۰۵ کد نهایی، ۴۵ مفهوم و ۱۴ مقوله اصلی استخراج و در قالب الگوی پارادایمی شامل شرایط علی، شرایط زمینه ای، شرایط مداخله گر، راهبردها و پیامدها سازمان دهی شد. مقوله هسته پژوهش، «برنامه اقدام عملیاتی تعاونی های حمل ونقل» شناسایی شد که به عنوان سازوکار پیونددهنده منابع، حمایت های نهادی و ظرفیت های سازمانی با اقدامات اجرایی، زمان بندی شده و قابل پایش عمل می کند. برای اعتبارسنجی چارچوب نهایی، ۱۰ نفر از خبرگان حوزه تعاون، سیاست گذاری حمل ونقل و توسعه حمل ونقل سبز در دو دور ارزیابی مشارکت کردند و میزان توافق در دور دوم بیش از ۸۰ درصد به دست آمد. یافته ها نشان می دهد که ارتقای رقابت پذیری پایدار تعاونی های حمل ونقل مستلزم یک بسته یکپارچه از حمایت های مالی، تنظیم گری پایدار، توسعه سرمایه انسانی و آموزش، قابلیت های داده محور، مشارکت ذی نفعان، نوسازی ناوگان و الزامات زیست محیطی است. بر این اساس، مدل پیشنهادی با انتقال تمرکز از سیاست گذاری منفرد به حکمرانی مشارکتی، داده محور و محیط زیست گرا، سازوکاری برای تبدیل سیاست ها و منابع به برنامه های اجرایی شاخص محور و قابل ارزیابی فراهم می کند و می تواند مبنایی برای سیاست گذاری و توانمندسازی تعاونی های حمل ونقل در مسیر گذار به حمل ونقل سبز و رقابت پذیری پایدار باشد.

کلیدواژه ها:

تعاونی های حمل ونقل ، حکمرانی حمل ونقل ، توسعه حمل ونقل سبز ، MAXQDA ، نوسازی ناوگان