چالش های نهادی و قانونی به کارگیری هوش مصنوعی در ایمنی راه ایران تحلیل مضمون مصاحبه با خبرگان

به کارگیری هوش مصنوعی در ایمنی راه، افزون بر ظرفیت فنی سامانه ها، به کیفیت و دسترس پذیری داده ها، هماهنگی بین دستگاهی و روشن بودن ترتیبات حقوقی وابسته است. هدف این پژوهش، شناسایی چالش های نهادی و قانونی این حوزه در ایران و تبیین ارتباطات ادراک شده میان آن هاست. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۲۰ خبره گردآوری و با رویکرد تحلیل مضمون بررسی شد. نمونه گیری هدفمند بود و مشارکت کنندگان از چهار گروه شامل پلیس راه، دانشگاه، شرکت های دانش بنیان حوزه سامانه های هوشمند حمل ونقل و شرکت های دانش بنیان فعال در حوزه راه انتخاب شدند. تحلیل گزارش شده به ۴۵ کد اولیه، ۱۹ مضمون فرعی و پنج مضمون اصلی انجامید؛ مقاله حاضر دو مضمون نهادی حاکمیتی و قانونی مقرراتی را بررسی می کند. یافته ها از دیدگاه مشارکت کنندگان نشان می دهد دشواری هماهنگی، محدودیت تبادل داده و ابهام در مسئولیت ها به هم پیوسته اند. همچنین مرور اسناد حقوقی نشان می دهد که برخی تکالیف مرتبط با ثبت و دسترسی به داده های تصادفات در قوانین و مقررات موجود پیش بینی شده اند؛ بنابراین، مسئله را نباید صرفا «فقدان قانون» دانست، بلکه باید کفایت، انسجام، اجرا و تناسب قواعد موجود با کاربردهای هوش مصنوعی را بررسی کرد. در پایان، چارچوبی تفسیری و پیشنهادهایی برای ممیزی حقوقی، حکمرانی داده و هماهنگی بین دستگاهی ارائه می شود. این روابط، فرضیه های تفسیری اند و به منزله روابط علی اثبات شده تلقی نمی شوند.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، ایمنی راه ، حکمرانی داده ، موانع قانونی ، تحلیل مضمون