گوهر فلسفی-عرفانی تکامل برزخی نفس: کاوشی در سلوک وحدت گرایانه حکمت متعالیه ملاصدرا با تکیه بر عرفان نظری ابن عربی

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 35

فایل این مقاله در 25 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_JPURD-4-7_012

تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405

چکیده مقاله:

تکامل برزخی نفس انسانی، به عنوان گوهری فلسفی-عرفانی، عرصه ای پویا برای سلوک شهودی و اشتداد وجودی (تحول در مرتبه وجود نه صرف تعمیق ادراکی) نفس در مراتب تجلی الهی استوار است.این پژوهش، با رویکرد تحلیلی-برهانی مبتنی بر اصول حکمت متعالیه و تلفیق آن با عرفان نظری ابن عربی، مبانی عرفان نظری ابن عربی –نظیر وحدت وجود، صور مثالی و برزخ به عنوان حائل تجلیات- را با اصول حکمت متعالیه ملاصدرا (حرکت جوهری، تشکیک وجود و تجرد مثالی) تلفیق نموده تا تعارض ظاهری میان نفی صریح تکامل برزخی در برخی عبارات اسفار و امکان استنباط سلوک انفعالی نفس را رفع سازد. چالش هایی چون نیاز به ظرف مادی برای حرکت جوهری یا تناقض عبارات صدرایی، با تمایز سلوک انفعالی (اشتداد وجودی در ظرف مثالی و اتحاد با تجلیات الهی) از سلوک اختیاری (محدود به عالم ماده و منقطع با مرگ) و تبیین برزخ به عنوان مرتبه برزخی نفس حل می گردند.مقایسه با دیدگاه های ابن سینا (ثبوت مجردات)، سهروردی (اشراق بدون تشکیک) و فلاسفه غربی (فاقد بعد شهودی) بر جامعیت عرفان فلسفی صدرایی تاکیدورزیده است. در این پژوهش مشخص شد تکامل برزخی نفس، تحول وجودی واقعی (اشتداد درشدت وجود) است نه صرف تعمیق شهودی یا ادراکی؛ این تفسیر با انسجام بیشتر با اصول حرکت جوهری، تجرد مثالی و شواهد نقلی (تجسم اعمال) بر سایر قرائت ها ترجیح دارد.دلالت های معاصر این گوهر، به فلسفه وجودگرایی، الهیات تطبیقی و روان شناسی شهودی پیوند می خورد.یافته ها بر ضرورت تلفیق عقل فلسفی و شهود عرفانی برای فهم سلوک برزخی تاکیددارند.

نویسندگان

ناصر قربانی

دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران

محمد مهدی علیمردی

دانشیار گروه عرفان و تصوف، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • ابن سینا، ابوعلی حسین بن عبدالله. ۱۳۷۵. الشفاء. تهران: انتشارات ...
  • ابن سینا، ابوعلی حسین بن عبدالله. ۱۳۷۹. النجاه. تهران: انتشارات ...
  • ابن عربی، ابوعبدالله محمد بن علی. ۱۹۴۶الف. الفتوحات المکیه. قاهره: ...
  • ابن عربی، ابوعبدالله محمد بن علی. ۱۹۴۶ب. فصوص الحکم. بیروت: ...
  • احمدی، امینه. ۱۴۰۳. «تاثیر مکاشفات عرفانی ابن عربی بر اندیشه ...
  • احمدی، امینه، و سید صدرالدین طاهری. ۱۳۹۷. «بررسی تطبیقی مبانی ...
  • افشارپور، علی، و سید محمدحسین آل طه. ۱۴۰۳. «بررسی انتقادی ...
  • جوادی آملی، عبدالله. ۱۳۹۰. تفسیر موضوعی قرآن. قم: مرکز نشر ...
  • حر عاملی، محمد بن حسن. ۱۴۰۳. وسائل الشیعه. قم: موسسه ...
  • حسینی. ۱۳۹۸. الهیات تطبیقی در ادیان ابراهیمی. قم: پژوهشگاه علوم ...
  • رحیم پور، فروغ السادات. ۱۳۹۸. «فرجام نفوس انسانی پس از ...
  • رضایی، محمد. ۱۴۰۳. «ربط بین وحدت الوجود مورد نظر ابن ...
  • سعیدی، رضا. ۱۴۰۴. «تحول ظرف وجودی نفس در برزخ: تفسیر ...
  • سهروردی، شهاب الدین یحیی. ۱۳۸۷. حکمت الاشراق. تهران: انتشارات اسفار ...
  • طباطبایی، سید محمدحسین. ۱۳۷۸. المیزان فی تفسیر القرآن. قم: دفتر ...
  • علوی تبار، حسن. ۱۴۰۴. «انفعال استعدادهای دنیوی در برزخ: نقدی ...
  • قاسمی، رضا. ۱۴۰۴. «هیولای مثالی و تناقض در ظرف وجودی ...
  • کلینی، محمد بن یعقوب. ۱۴۲۹ق. الکافی. قم: دار الحدیث ...
  • مجلسی، محمدباقر. ۱۴۰۳ق. بحار الانوار. بیروت: دار احیاء التراث العربی ...
  • ملاصدرا (صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم). ۱۳۵۴. المبدا و المعاد. ...
  • ملاصدرا (صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم). ۱۳۸۷. المظاهر الالهیه. تهران: ...
  • ملاصدرا (صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم). ۱۹۸۱. الحکمه المتعالیه فی ...
  • نورمحمدی، علی. ۱۴۰۳. «امتناع تحول ذاتی در مجردات: نقدی بر ...
  • واعظی، سید حسین. ۱۳۷۷. «مراتب نفس از دیدگاه ابن عربی ...
  • یزدانی، محمد. ۱۴۰۳. «بدن مثالی به عنوان مواد صور برزخی: ...
  • Bergson, H. ۱۹۰۷. Creative Evolution. London: Macmillan ...
  • Hegel, G. W. F. ۱۸۰۷. Phenomenology of Spirit. London: Bamford ...
  • Jung, C. G. ۱۹۶۰. Psychology and Religion. New Haven: Yale ...
  • نمایش کامل مراجع