مدیریت و حکمرانی محیط زیست

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 17

فایل این مقاله در 12 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_BIOSPHR-19-1_006

تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405

چکیده مقاله:

این پژوهش به تحلیل مفهومی و مقایسه ای دو رویکرد بنیادین در عرصه عمل و سیاست گذاری محیط زیستی، یعنی مدیریت و حکمرانی محیط زیست می پردازد. با وجود ارتباط نزدیک میان این دو مفهوم، تمایزات فلسفی، نهادی و کارکردی قابل توجهی میان آن ها وجود دارد که درک دقیق آن ها برای ارتقای اثربخشی نظام های حفاظت محیط زیست ضروری است. این مطالعه با رویکردی تحلیلی توصیفی و بر پایه مرور ادبیات علمی دوره ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵، تفاوت های نظری و کاربردی مدیریت و حکمرانی را بررسی می کند. یافته ها نشان داد که حکمرانی محیط زیست بر ساختارهای نهادی چندسطحی، فرآیندهای مشارکتی و مشروعیت تصمیم گیری تمرکز دارد، در حالی که مدیریت محیط زیست بر ابزارهای فنی، نظام های کنترلی و بهینه سازی عملکرد سازمانی متمرکز است. با این حال، این دو حوزه نه متضاد بلکه مکمل یکدیگرند؛ حکمرانی بستر نهادی و مشروعیت لازم برای اجرا را فراهم می سازد و مدیریت، ابزار اجرایی تحقق اهداف حکمرانی را ارائه می دهد. تحلیل انجام شده بیانگر آن است که کیفیت حکمرانی تاثیر مستقیمی بر اثربخشی مدیریت محیط زیست، به ویژه از طریق وضوح نهادی، تخصیص منابع، تقویت پاسخگویی و ایجاد ظرفیت یادگیری اجتماعی دارد. همچنین تعامل دوسویه میان سطوح حکمرانی و مدیریت، از طریق چرخه های یادگیری و نوآوری، به افزایش سازگاری و تاب آوری نهادی منجر می شود. در نهایت، نتایج پژوهش بر ضرورت تلفیق راهبردی میان سازوکارهای حکمرانی و نظام های مدیریتی برای تحقق اثربخشی بیشتر در سیاست ها و اقدامات محیط زیستی تاکید دارد.

نویسندگان

حنانه سادات سادات موسوی

گروه محیط زیست طبیعی، دانشکده منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

مجید رحیمی

موسسه کسب و کار اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.