بررسی فقهی پول دیجیتال بانک مرکزی در ایران

سال انتشار: 1404
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 28

فایل این مقاله در 36 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_IED-2-3_002

تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405

چکیده مقاله:

گسترش فناوری های مالی و تحولات در حوزه پرداخت های دیجیتال، بانک های مرکزی بسیاری از کشورها را به توسعه پول دیجیتال بانک مرکزی (CBDC) سوق داده است. بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران نیز در راستای افزایش شفافیت مالی، بهبود سیاست گذاری پولی و کاهش هزینه های مبادلاتی، پروژه ریال دیجیتال را معرفی کرده است. این نوآوری، اگرچه می تواند مزایای اقتصادی متعددی داشته باشد، اما از منظر فقه اسلامی نیازمند بررسی های دقیق تری است. در این پژوهش، مشروعیت فقهی ریال دیجیتال مورد بررسی قرار گرفته و چالش های شرعی آن تحلیل شده است. مهم ترین مسائل مطرح شده شامل مالیت شرعی این نوع پول، امکان وقوع ربا در فرآیندهای مالی مرتبط با آن، ریسک های ناشی از نوسانات ارزش، امنیت تراکنش ها و همچنین مسئله خلق پول بدون پشتوانه است. بررسی تطبیقی تجربه کشورهای اسلامی مانند اندونزی و مالزی نشان می دهد که طراحی یک ارز دیجیتال مطابق با اصول شریعت، مستلزم نظارت فقهی مستمر و بهره گیری از سازوکارهایی نظیر قراردادهای هوشمند اسلامی است. نتایج این پژوهش نشان می دهد که مشروعیت فقهی ریال دیجیتال به رعایت اصولی همچون کنترل عرضه پول، جلوگیری از ربا، تضمین ارزش پایدار و شفافیت در تراکنش ها بستگی دارد. از این رو، پیشنهاد می شود که بانک مرکزی ایران با تشکیل یک کمیته فقهی مستقل، نظارت دقیق بر مراحل طراحی و اجرای ریال دیجیتال را تضمین کند و از تجربیات سایر کشورها در این حوزه بهره گیرد

کلیدواژه ها:

پول دیجیتال بانک مرکزی ، ریال دیجیتال ، فقه اسلامی ، ربا

نویسندگان

ساجد بامی

دانش آموخته کارشناسی ارشد علوم اقتصادی - بانکداری اسلامی، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران.

بهزاد بابازاده خراسانی

استادیار، گروه اقتصاد، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران.

مهدی عادل

دانش آموخته کارشناسی ارشد علوم اقتصادی- بانکداری اسلامی، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران؛ طلبه سطح سه حوزه علمیه خراسان، مشهد، ایران.

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • قرآن کریم ...
  • ابن عباد، صاحب بن عباد. (۱۴۱۴ق). المحیط فی اللغه. بیروت: ...
  • انصاری، مرتضی. (۱۴۰۳ق). المکاسب. قم: انتشارات اسلامی ...
  • بحرانی، یوسف. (۱۴۰۵ق). الحدائق الناضره فی احکام العتره الطاهره (ج. ...
  • پوراسکندری، مهرداد؛ الهامی، رضا. (۱۴۰۳ش). تعریف فقهی غرر از دیدگاه ...
  • جمعی از همکاران. (۱۴۰۱ش). پیش نویس سند ریال دیجیتال (نسخه ...
  • حر عاملی، محمد بن حسن. (۱۴۰۹ق). وسائل الشیعه (ج. ۲۵). ...
  • خمینی، روح الله. (۱۴۰۴ق). تحریر الوسیله: کتاب البیع. تهران: موسسه ...
  • خورشیدی کوچصفهانی، زهرا؛ چیت سازسان، مرتضی. (۱۴۰۲ش). ماهیت ارزهای دیجیتال ...
  • صادقی، محسن؛ ناصر، مهدی. (۱۴۰۰ش). مطالعه تطبیقی چالش ها و ...
  • فراهیدی، خلیل بن احمد. (۱۴۱۰ق). کتاب العین (ج. ۴). قم: ...
  • محقق حلی، نجم الدین جعفر بن حسن. (۱۴۲۰ق). شرائع الاسلام ...
  • مطلبی هفشجانی، سمیرا؛ فصیحی زاده، علیرضا؛ راعی، مسعود. (۱۴۰۲ش). علل ...
  • موسویان، سید عباس؛ علیزاده اصل، محمد. (۱۳۹۴ش). بررسی رابطه ریسک ...
  • وزیری، سید ابوالفضل؛ ندری، کامران. (۱۴۰۲ش). اثر پول دیجیتال بانک ...
  • Aysan, A. F., & Al-Ansari, K. A. (۲۰۲۲). Central Bank ...
  • Bharathan, V. (۲۰۲۱, December ۲۹). Digitizing Financial Markets: Project Aber. ...
  • BIS. (۲۰۲۱). CBDC and Its Associated Motivations and Challenges. BIS ...
  • El-Gamal, M. A. (۲۰۰۶). Islamic Finance: Law, Economics, and Practice. ...
  • Fung, B., & Halaburda, H. (۲۰۱۶). Central Bank Digital Currencies: ...
  • Nakamoto, S. (۲۰۰۸). Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System ...
  • Naz, S., & Nazir, N. (۲۰۲۴). Compatibility of Cryptocurrency with ...
  • Saudi Central Bank & Central Bank of UAE. (۲۰۲۰). Project ...
  • نمایش کامل مراجع