مدل مقدار اقتصادی تولید (EPQ) دومحصولی با رویکرد مشتری محور و درنظرگرفتن هزینه های انطباق با الزامات زیست محیطی

هدف: هدف این پژوهش، توسعه یک مدل ترکیبی مقدار اقتصادی تولید برای دو نوع محصول پایدار و متعارف در قالب یک سیستم موجودی واحد است. مدل پیشنهادی با لحاظ کردن مولفه های هزینه ای مرتبط با مدیریت زیست محیطی و مدیریت مشتریان، ابعاد پایداری را در تصمیم گیری های تولید و موجودی ادغام می کند. این پژوهش درصدد رفع یکی از کاستی های اساسی مدل های سنتی موجودی است؛ به گونه ای که در این مدل ها، معیارهای پایداری و عوامل مرتبط با مدیریت ارتباط با مشتری به صورت ساختاری در تصمیمات تولید و کنترل موجودی لحاظ نشده اند.روش شناسی پژوهش: در این پژوهش، یک مدل مقدار اقتصادی تولید دومحصولی با درنظرگرفتن نرخ های تقاضا، نرخ های تولید و زمان های آماده سازی متفاوت برای محصولات پایدار و متعارف تدوین شده است. در مدل پیشنهادی، هزینه های مرتبط با رعایت مقررات زیست محیطی، انتشار کربن، مدیریت پسماند، ترویج و تبلیغ محصولات و مدیریت ارتباط با مشتری به دو دسته هزینه های ثابت و متغیر تفکیک می شوند تا شرایط واقعی فعالیت بنگاه های اقتصادی به طور دقیق تری بازنمایی شود. برای بررسی ویژگی های ریاضی مدل، از تحلیل های ریاضی به منظور اثبات تحدب، پایداری و وجود جواب بهینه یکتا استفاده شده است. همچنین، اعتبار چارچوب پیشنهادی از طریق مثال های عددی، مطالعات مقایسه ای با مدل های کلاسیک EPQ، مدل های سبز و مدل های مبتنی بر مدیریت ارتباط با مشتری و نیز تحلیل حساسیت ارزیابی شده است.یافته‎ها: نتایج پژوهش نشان می دهد که مدل ترکیبی پیشنهادی می تواند عوامل هزینه ای زیست محیطی و مشتری محور را به صورت هم زمان و موثر در فرایند تصمیم گیری مدیریت موجودی لحاظ کند. همچنین، اثبات شده است که مدل از ویژگی تحدب اکید و پایداری برخوردار است؛ به گونه ای که وجود یک جواب بهینه یکتا برای اندازه دسته های تولید محصولات پایدار و متعارف تضمین می شود. نتایج مطالعات مقایسه ای حاکی از آن است که مدل پیشنهادی در مقایسه با مدل های موجودی کلاسیک و سبز، از انعطاف پذیری تحلیلی بیشتری برخوردار است. افزون بر این، نتایج تحلیل حساسیت نشان می دهد که پارامترهای هزینه ثابت نقش تعیین کننده ای در تعیین مقادیر بهینه سفارش دارند، درحالی که پارامترهای هزینه متغیر عمدتا بر هزینه کل موجودی تاثیر می گذارند. یافته های این پژوهش بر ضرورت توجه هم زمان به ابعاد پایداری زیست محیطی و پشتیبانی از مشتریان در سیستم های نوین تولید و مدیریت موجودی تاکید می کند.اصالت/ارزش افزوده علمی: در این پژوهش، یک مدل ترکیبی نوین مقدار اقتصادی تولید دومحصولی ارایه شده است که ساختارهای هزینه ای مرتبط با پایداری زیست محیطی و مدیریت ارتباط با مشتری را به صورت هم زمان برای محصولات پایدار و متعارف یکپارچه می سازد. برخلاف مدل های سنتی موجودی، چارچوب پیشنهادی هزینه های انطباق با مقررات زیست محیطی، انتشار کربن، مدیریت پسماند، ترویج محصولات و مدیریت ارتباط با مشتری را به صورت نظام مند و با تفکیک مولفه های ثابت و متغیر در نظر می گیرد. این مدل با ارایه ساختاری تحلیلی، تعمیم یافته و انعطاف پذیر، قابلیت انطباق با الزامات متغیر پایداری و رویکردهای کسب وکار مشتری محور را فراهم می کند؛ ازاین رو، می تواند در طیف گسترده ای از محیط های صنعتی و سیستم های تولیدی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

سیستم موجودی دومحصولی ، هزینه های انطباق با الزامات زیست محیطی ، هزینه های مشتری محور ، مقدار بهینه سفارش ، محصولات پایدار در مقابل محصولات متعارف