عوامل موثر بر مدیریت پایدار منابع آب کشاورزی توسط بهره برداران رودخانه تجن ساری

پژوهش حاضر با هدف بررسی عوامل موثر روی مدیریت پایدار منابع آب کشاورزی بوسیله بهره برداران رودخانه تجن ساری به روش توصیفی همبستگی انجام شد. جامعه آماری این پژوهش بهره برداران کشاورزی از رودخانه تجن در شهرستان ساری بودند. تعداد بهره برداران کشاورزی شهرستان ساری ۴۲۸۵۰ نفر می باشد و سطح اراضی کشاورزی تحت پوشش شبکه آبیاری تجن ۵۵۳۰۰ هکتار می باشد. برای تعیین حجم نمونه از فرمول مندنهال و همکاران استفاده شد که تعداد نمونه ۲۴۷ نفر برآورد گردید و برای افزایش دقت تعداد ۲۶۰ پرسشنامه تکمیل شد. برای انتخاب نمونه مورد مطالعه از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای متناسب با طبقه چند مرحله ای استفاده شد. ابزار جمع آوری اطلاعات پرسشنامه بود که روایی آن بوسیله اساتید ترویج و آموزش کشاورزی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری و کارشناسان شرکت آب منطقه ای مازندران مورد تایید قرار گرفت و ضرایب آلفای کرونباخ (۷۵/۰ تا ۸۴/۰) نشان دهنده پایایی مناسب مقیاس های تحقیق بود. بر اساس نتایج سنجش شاخص رفتار مدیریت پایدار منابع آب کشاورزان در سه بعد زراعی، فنی تکنولوژیکی و بعد مشارکتی اجتماعی نشان داد میانگین رفتار کشاورزان بالاتر از متوسط (۹/۲ از ۴) می باشد. بر اساس نتایج آزمون رگرسیون چندگانه سه متغیر خدمات آموزشی دریافتی کشاورزان، سرمایه اجتماعی و نگرش زیست محیطی دارای بالاترین تاثیر روی رفتار مدیریت پایدار منابع آب کشاورزان بودند و در مجموع ۶/۴۸ درصد از تغییرات متغیر وابسته رفتار مدیریت پایدار آب را این سه متغیر تبیین نمودند. با توجه به اهمیت خدمات آموزشی دریافتی کشاورزان برای مدیریت پایدار آب، باید به بخش ترویج و آموزش کشاورزی در سازمان جهاد کشاورزی که مسئولیت مستقیم ارائه آموزش به کشاورزان را به عهده دارد بیشتر توجه شود و اهمیت کار در این حوزه درک شود و بودجه و امکانات لازم برای ارائه آموزش های کاربردی به کشاورزان فراهم شود

کلیدواژه ها:

آبیاری ، بحران خشکسالی ، تغییرات اقلیمی ، آموزش کشاورزان