فراتر از اقلیم: بازتعریف ردپای آب ذرت از طریق انتخاب رقم در طیف اقلیمی ایران

بحران آب در ایران، به ویژه در بخش کشاورزی به عنوان بزرگترین مصرف کننده، نیازمند بازنگری بنیادین در الگوهای مصرف و حرکت به سوی مدیریت هوشمند تقاضا است. با وجود مطالعات ارزشمند منطقه ای، نبود یک تحلیل جامع و مقایسه ای در مقیاس ملی که بتواند ناهمگونی های گسترده زراعی-اقلیمی کشور را در نظر بگیرد، یک شکاف دانش کلیدی محسوب می شود. این پژوهش با هدف پر کردن این شکاف، به ارزیابی زمانی-مکانی ردپای آب سبز و آبی ذرت دانه ای در ۲۳ منطقه کلیدی کشاورزی ایران می پردازد. در این تحقیق، از مدل شبیه سازی مبتنی بر فرآیند SSM-iCrop۲ برای شبیه سازی رشد، عملکرد و بیلان آب ذرت استفاده شد و ۲۷۶۰ سناریو بر اساس ترکیبی از ۲۳ منطقه، داده های اقلیمی ۳۰ ساله و چهار رقم اجرا گردید. نتایج، یک طیف هیدرو-اقلیمی قدرتمند را در سراسر ایران آشکار ساخت که از وابستگی مطلق به آبیاری در جنوب گرم و خشک (ردپای آب آبی بیش از ۷۰۰ متر مکعب بر تن) تا سهم قابل توجه %۳۷ آب سبز در مناطق سرد و نیمه خشک شمالی امتداد دارد. یافته کلیدی پژوهش نشان داد که این الگوی اقلیمی می تواند توسط تصمیمات مدیریتی مختل شود؛ به طوری که انتخاب یک رقم نامتناسب در سرپل ذهاب، منجر به افزایش %۵۴ ردپای آب آبی در مقایسه با منطقه کرج (با اقلیم مشابه) گردید. این یافته ها نشان می دهد که سیاست های یک نسخه برای همه در مدیریت آب کشاورزی ایران ناکارآمد است و بهینه سازی مصرف آب نیازمند گذار به رویکردهای دقیق و منطقه ای است. تدوین اطلس های راهنمای کشت هوشمند-اقلیمی به عنوان یک راهبرد کلیدی برای افزایش بهره وری آب پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

ردپای آب آبی ، ردپای آب سبز ، مدل سازی گیاهان زراعی ، مدیریت آب