شاخص های مدیریت آبیاری در تولید یونجه، مطالعه موردی: استان چهارمحال و بختیاری

هر گونه کاهش مصرف آب در بخش کشاورزی می تواند نقش مهمی در کاهش مصرف آب درکشور داشته باشد. در این پژوهش میزان حجم آب آبیاری، عملکرد و بهره وری آب یونجه در شرایط مدیریت کشاورزان در ۲۷ مزرعه منتخب در روش های آبیاری سطحی و بارانی، منابع مختلف آب، خاک، شوری های آب آبیاری و ارقام یونجه در استان چهارمحال و بختیاری در سال زراعی۱۳۹۸-۱۳۹۷ اندازه گیری شد. با تعیین دبی جریان، مدت زمان آبیاری، میزان آب کاربردی تعیین شدند و سایر مشخصات مزرعه ازجمله بافت خاک، کیفیت آب و خاک، روش آبیاری، دور آبیاری، نوع شبکه، روش کشت، فصل کشت، ارقام محصول، اقلیم ثبت گردید. اختلاف میانگین حجم آب آبیاری، عملکرد، بهره وری آب آبیاری وبهره وری آب کاربردی در شهرستانهای منتخب در سطح احتمال پنج درصد معنی دار نبود. میانگین حجم آب آبیاری در شهرستان های بروجن و شهرکرد بترتیب ۹۳۷۱ و ۹۰۹۲ با میانگین استانی ۹۲۲۶ مترمکعب در هکتار بدست آمد. بهره وری آب آبیاری در مزارع منتخب استان چهارمحال و بختیاری بین ۴۶/۰ تا ۹۷/۲ با میانگین استانی ۵۳/۱ کیلوگرم برمترمکعب به دست آمد. میانگین بهره وری آب کاربردی( مجموع آب آبیاری و بارش موثر) ۵۰/۱ کیلوگرم برمترمکعب بود. میانگین حجم آب آبیاری مزارع یونجه در مناطق مورد مطالعه در دو روش آبیاری سطحی و بارانی به ترتیب برابر ۱۰۴۷۱ و ۸۴۹۴ مترمکعب در هکتار بود که تفاوت آنها در سطح احتمال پنج درصد معنی دار است. با تغییر روش آبیاری از سطحی به بارانی، حجم آب آبیاری حدود ۲۰ درصد کاهش و بهرهوری آب آبیاری مزارع یونجه ۴۴ درصد (از۲۰/۱ به ۷۳/۱ کیلوگرم بر مترمکعب) افزایش خواهد یافت. با توجه به نتایج این پژوهش، برای کاهش حجم آب آبیاری و بهبود بهره وری آب در تولید یونجه برنامه ریزی مناسب آبیاری و استفاده از روش آبیاری بارانی با در نظر گرفتن پایداری املاح در خاک و رعایت شرایط فنی سامانه پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

بهره وری ، عملکرد ، روش آبیاری ، نیاز خالص آبی