هم سنجی جلوه های بصری نقش اژدها در هنر نگارگری(ادوار صفوی ایران و چینگ چین)

اسطوره اژدها از قدیمی ترین اسطوره های مشترک میان دو تمدن ایران و چین با پیشینه ای غنی می باشد که در فرهنگ و هنر چین، موجودی خوش یمن و پر از برکت و در فرهنگ و هنر ایران، اسطوره ای پلید، نامبارک و اهریمنی است. نوع رویکرد و اهمیت شناخت کیفیت تاثیرگذاری اسطوره اژدها در هنر دوره صفوی و چینگ، دلیل انتخاب نگاره هایی با نقش اژدها در نقاشی ایران و چین در ادوار صفوی و چینگ است. در همین راستا مقاله حاضر سعی دارد به این پرسش پاسخ دهد که: در همسنجی نقش اژدها در دو دوره صفوی و چینگ چه جلوه های بصری ای مشهود است؟ روش تحقیق، به شیوه توصیفی  تحلیلی، تطبیقی، و روش گردآوری داده ها، کتابخانه ای است. یافته های تحقیق حاکی از آن است که هنرمند عصر صفوی توانسته آنچه که در داستان ها در مورد نقش پلید اژدها عنوان شده را به خوبی به تصویر بکشد. اژدها در این نگاره ها، از نظر ظاهر و فرم، تقریبا همگی دارای بدنی مارپیچ و شعله سان، چهار دست و پا در مرکز بدن، پوست طرح دار و دارای رنگ های مختلف هستند. هنرمند عصر چینگ در خلق کردن تصویر اژدها (با توجه به روایات در فرهنگ چین، موجودی نیک خواه و مقدس) موفق نبوده است که دلیل آن می تواند ترسیم لحظه ای و سرعت عملکرد هنرمند در خلق اثر باشد. اژدها در نقاشی های دوره چینگ، از نظر فرمی تقریبا همگی دارای بدنی خطی و مخفی درمیان ابرها، صورت متنوع (به شکل تمساح، گاو و روباه)، دو دست با چنگال های عقاب گونه، پوست فلس دار و تک رنگ (سیاه: آب مرکب) و اندکی مضحک، پیر و فرسوده تصویر شده و از منظر جلوه های بصری تقریبا ساده ترسیم شده است.اسطوره اژدها از قدیمی ترین اسطوره های مشترک میان دو تمدن ایران و چین با پیشینه ای غنی است که در فرهنگ و هنر چین، موجودی خوش یمن و پربرکت و در فرهنگ و هنر ایران، موجودی پلید، نامبارک و اهریمنی قلمداد می شود. اهمیت شناخت کیفیت تاثیرگذاری اسطوره اژدها در هنر دوره های صفوی و چینگ، مبنای انتخاب نگاره هایی با نقش اژدها در نقاشی ایران و چین در این ادوار است. در همین راستا، مقاله حاضر به این پرسش پاسخ می دهد که «جلوه های بصری مشهود در هم سنجی نقش اژدها در دو دوره صفوی و چینگ چیست؟» روش تحقیق این پژوهش، توصیفی  تحلیلی و تطبیقی است و داده ها به شیوه کتابخانه ای گردآوری شده اند. یافته های تحقیق حاکی از آن است که هنرمندان عصر صفوی توانسته اند آنچه را در داستان ها درباره نقش پلید اژدها عنوان شده است، به خوبی به تصویر بکشند. اژدها در این نگاره ها از نظر ظاهر و فرم، تقریبا همگی دارای بدنی مارپیچ و شعله سان، چهار دست وپای مرکزی، پوست طرح دار و رنگ بندی متنوع هستند. در مقابل، هنرمندان عصر چینگ در بازنمایی اژدها (که در فرهنگ چین موجودی نیک خواه و مقدس است) توفیق چندانی نداشته اند؛ دلیلی که می توان برای آن برشمرد، ترسیم لحظه ای و سرعت عمل در خلق اثر است. اژدها در نقاشی های دوره چینگ از نظر فرمی، دارای بدنی خطی و پنهان در میان ابرها، چهره هایی متنوع (به شکل تمساح، گاو و روباه)، دو دست با چنگال های عقاب گونه، پوست فلس دار، تک رنگ (سیاه: آب مرکب) و شمایلی اندکی مضحک، پیر و فرسوده است و از منظر جلوه های بصری، ساده نمایی شده است.

کلیدواژه ها:

کلید­واژه ­ها: دوره صفوی ایران ، دوره چینگ چین ، اسطوره اژدها ، جلوه های بصری