پوشاک زنان در مغرب اقصی در عصر سعدیان و نقش زنان مسلمان مهاجر اندلسی بر تحولات آن

لباس یکی از ویژگی های اصلی هر فرهنگ است؛ تاریخ ثابت کرده است برخلاف نظر برخی افراد که لباس را فقط وسیله ای برای پوشاندن بدن و حفظ آن در برابر عوامل خارجی می دانند، عملکردی فراتر داشته و تا سطح تعیین شخصیت فردی که آن را می پوشد عمیق تر می شود. به این معنا که به شخص اجازه می دهد به دیگران بگوید کیست، از کجا آمده است، به کدام فرهنگ تعلق دارد. مناطق مختلف راه های گوناگونی برای خلق لباس ها از مواد خام متعدد ایجاد کرده اند و با گذشت زمان، این لباس ها به بخش عمده ای از فرهنگ آن مناطق و کشورها تبدیل شده است. مغرب اقصی دارای تاریخی هزاران ساله با رویدادهای تاریخی متعدد است. این تاریخ طولانی به همراه وقایع گوناگونش، به طور مستقیم و غیرمستقیم بر سبک پوشش مردم این منطقه تاثیر گذاشته است. در طول دوره های مختلف، گروه های بسیاری از جمله فینیقی ها، اعراب و ... به مغرب مهاجرت کرده و با قبایل بومی بربر هم زیستی داشته اند. این تنوع فرهنگی منجر به ایجاد سبک های جدید پوشش شد؛ چراکه هر فرهنگ از دیگر فرهنگ ها الهام می گرفت.اگرچه پیوندهای فرهنگی مغرب و اندلس همواره تداوم داشته و تاثیرات متقابلی بر جای گذاشته بود، لیکن سقوط پادشاهی اسلامی غرناطه در سال ۸۹۷ قمری (۱۴۹۲ میلادی) و هجرت گسترده مسلمانان اندلسی به سرزمین های مغرب، موجب نفوذ عمیق عناصر فرهنگی اندلس در مغرب اقصی گردید. در دوره سعدیان (۹۶۱-۱۰۶۹ هجری قمری/ ۱۵۵۴-۱۶۵۹ میلادی) مغرب اقصی شاهد تغییرات فرهنگی عمیقی بود که بخشی از آن مدیون حضور و نفوذ مهاجران اندلسی بود. پاسخ به این پرسش که چگونه زنان مهاجر اندلسی با انتقال سبک ها و الگوهای نوین پوشاک، نقش کلیدی در شکل گیری فرهنگ مد و لباس منطقه ایفا کردند، هدف اصلی این پژوهش است. این مقاله با تحلیل منابع تاریخی و فرهنگی، چگونگی تاثیرگذاری این زنان بر مد و لباس (حوزه های طراحی، تکنیک های دوخت، الگوهای تزیینی) و فرهنگ پوشش مغرب اقصی و جایگاه اجتماعی لباس می پردازد و نقش آن ها را به عنوان عاملان اصلی تبادل فرهنگی در این زمینه برجسته می سازد. نتایج این پژوهش نشان می دهد که آن ها با خود سنت های غنی طراحی، دوخت و تزیین لباس را به همراه آوردند که بر پوشاک زنان مغربی تاثیر داشت و زنان مسلمان مهاجر اندلسی نه تنها شیوه های خیاطی و طراحی پارچه را با خود به مغرب اقصی آوردند، بلکه تلفیقی از سبک های اندلسی و مغربی را ایجاد کردند که به غنای فرهنگی منطقه افزود و بر پوشاک اشراف و عامه مردم تاثیر گذاشت.

کلیدواژه ها:

کلید­واژه ­ها: : سعدیان ، مغرب اقصی ، اندلس ، مهاجران اندلسی ، مد زنانه ، موریسکو