تحلیل گفتمان مهدوی در هنر نگارگری معاصر ایران از منظر لاکلا و موفه

رویکرد دینی نظام سیاسی کشور ایران موجب ارتباط مستقیم و پیوند دین و سیاست شده و بازتاب آن در هنر معاصر ایران نیز مشاهده میشود. در این بین مفهوم انتظار و ظهور حضرت مهدی (عج) قالبی گفتمانی به خود گرفته و یکی از بنیان های اصلی نظام سیاسی ایران محسوب می شود و باتوجه به تاثیرات سیاست و اجتماع بر هنر، بازتاب آن را در هنر نگارگری معاصر نیز می‎توان دید؛ بنابراین، اهمیت گفتمان شناسی مهدوی در هنر نگارگری معاصر، موجب شده است تا اهداف پژوهش به شناسایی مولفه های گفتمان مهدوی و بازنمودهای آن در نگارگری معاصر ایران براساس نظریه لاکلا و موفه و نیز شناخت چگونگی بازنمایی امام زمان (ع) در نگاره های هنرمندان معاصر ایران اختصاص یابد. پرسش‎های پژوهش عبارت اند از: ۱- مولفه های گفتمان مهدویت در نگارگری معاصر ایران براساس نظریه لاکلا و موفه کدام اند؟ ۲- گفتمان مهدوی چه بازنمودهایی در نگارگری معاصر ایران داشته است؟ ۳- امام زمان (ع) چگونه در آثار هنرمندان معاصر بازنمایی شده است؟ پژوهش حاضر از نوع توصیفی  تحلیلی است و با روش تجزیه و تحلیل کیفی براساس نظریه تحلیل گفتمان لاکلا و موفه بر روی اطلاعات اسنادی صورت گرفته است. نمونه های‎ پژوهش شامل ۷ اثر نگارگری معاصر است که به صورت هدفمند و غیرتصادفی انتخاب شده و ۱ نگاره از محمود فرشچیان، ۲ نگاره از رضا بدرالسماء، ۱ نگاره از امیرحسین آقامیری، ۱ نگاره از مینا صدری و ۲ نگاره از خشایار قاضی زاده بررسی شده است. نتایج نشان می دهند مولفه هژمونی و قدرت حاکمیت، در نگاره شعبان امیرحسین آقامیری نسبت به سایر نگاره ها به طور بارزتری بازنمایی شده است و در درجه دوم این امر در نگاره های خشایار قاضی زاده و مینا صدری نیز تاحدودی مشهود است. تصور اجتماعی پیرامون گفتمان مهدوی در نمونه ها، با کاربرد وجوه استعاری هنری اسطوره خیر و شر و نور و تاریکی در باورهای کهن ایرانی در قالب تضاد رنگی در نگاره های فرشچیان، مینا صدری و خشایار قاضی زاده (نمونه ۶) و مبارزه اسطوره سیمرغ و اژدها در اثر آقامیری و نیز نقوش گرفت و گیر حیوانی در نمونه های صدری و قاضی زاده (نمونه ۷) تصویرگری شده است.

کلیدواژه ها:

کلید­واژه ­ها: گفتمان مهدوی ، نظریه لاکلا و موفه ، نگارگری معاصر ایران